Zabawy terenowe dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy terenowe można zaczynać z 5-latkami od krótkich tras i zadań w ogrodzie, a podchody, czyli klasyczną grę harcerską, poleca się dzieciom od 6 lat. Starsze dzieci poradzą sobie z dłuższą trasą, zadaniami na punktach i grą po zmroku, zawsze z dorosłym w pobliżu.
Gra terenowa to coś więcej niż bieganie po trawie: jest trasa, są znaki do odczytania, zadania do rozwiązania i drużyna, na którą można liczyć. Las, park czy duże podwórko zamieniają się w planszę, a dzieci w tropicieli.
Poniżej opisujemy podchody i ich wariant z ukrytymi kartami, zabawy z przeszkodami naturalnymi z akademickiego podręcznika gier ruchowych oraz proste zabawy leśne dla młodszych. Dostaniesz też plan przygotowania podchodów krok po kroku i zasady bezpieczeństwa w terenie.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy terenowe dla dzieci
Podchody
Grupa uciekająca rusza pierwsza i zostawia na trasie strzałki oraz liściki z zadaniami, a grupa pościgowa wyrusza 15-30 minut później. Pościg wygrywa, jeśli złapie uciekających przed metą, a uciekający, jeśli goniący nie rozwiążą zadań.
- Wiek
- od 6 lat
- Liczba dzieci
- dwie grupy
- Rekwizyty
- kartki, pisaki, kreda lub gałęzie, sznurek
- Czas
- 2-3 godziny
Podchody z ukrytymi kartami
Członkowie jednej drużyny chowają się w terenie, a każdy ma przy sobie kartę. Szukający muszą odnaleźć wszystkie karty i wszystkich ukrytych przeciwników.
- Wiek
- od 8 lat
- Liczba dzieci
- dwie grupy
- Rekwizyty
- karty do gry lub kartoniki
Przełajowe drużyny
Na sygnał zespoły biegną z linii startu do celu wskazanego przez prowadzącego, np. na drugą stronę polany albo na szczyt wzniesienia. Wygrywa drużyna, która dotrze tam w komplecie i najszybciej ustawi się w umówionym szyku, np. w dwuszeregu.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- równe zespoły
- Rekwizyty
- brak
Zwinny lider
Lider prowadzi grupę i wykorzystuje ukształtowanie terenu: podbieg, zbieg, przyspieszenie, przeskok nad przeszkodą czy slalom między drzewami. Liderzy zmieniają się co 1-2 minuty, więc każdy wymyśla własne zadania.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
- Miejsce
- las, park z pagórkami
Kierat
Prowadzący wyznacza na polanie pętlę z niskimi przeszkodami. Uczestnicy pokonują ją kilka razy luźnym biegiem jeden za drugim, zachowując co najmniej 3 metry odstępu; w odmianie na czas liczy się jedno lub dwa okrążenia.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- naturalne przeszkody: rów, kłoda, niski krzew
Sieć rybacka
Dwóch rybaków trzyma końce linki i idzie z nią w stronę grupy, a pozostali przeskakują nad siecią albo przechodzą pod nią. Z każdym przejściem sieć porusza się szybciej i wyżej, a kto źle skoczy, zmienia jednego z rybaków.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- gumowa linka 8-10 m
Kto wyżej
Uczestnicy zbierają lekkie przedmioty i próbują przerzucić je nad coraz wyższymi drzewami, raz prawą, raz lewą ręką. Komu się uda, szuka kolejnego, nieco wyższego drzewa.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- szyszki, kasztany, małe kamyki
Przeprawa przez strumień
Patykiem rysujemy na ziemi dwie długie linie: to brzegi rwącego górskiego potoku. W korycie rysujemy małe kółka-kamienie, a dzieci przeskakują po nich na drugi brzeg tak, żeby nie wpaść do wody.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- patyk
Ilu na pieńku
Grupa wybiera pieniek w lesie lub parku i próbuje zmieścić się na nim cała. Najpierw wchodzą najwyżsi, potem niżsi, a pieniek nie może być za duży, bo zabawa straci sens.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- grupka
- Rekwizyty
- niski pieniek
W chowanego z latarkami
Szukający dostaje latarkę, zamyka oczy i liczy, a reszta się chowa. Szuka się tylko w świetle latarki, bez biegania i zaklepywania, bo po ciemku łatwo się przewrócić.
- Wiek
- od 8 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- latarka
- Miejsce
- bezpieczny, znany teren po zmroku
Jak przygotować podchody
-
Wybierz teren i metę
Wyznacz obszar gry z wyraźnymi granicami, np. drogą, strumieniem czy skrajem lasu, i ustal miejsce końcowe. Przejdź trasę wcześniej, żeby sprawdzić, czy nie ma na niej niebezpiecznych miejsc.
-
Przygotuj materiały
Przygotowanie zajmuje około godziny. Potrzebne są kartki, pisaki, kreda albo gałęzie na strzałki oraz sznurek lub wstążka do przywiązywania liścików do drzew i słupków.
-
Podziel dzieci
Utwórz grupę uciekającą i pościgową, a do każdej przydziel dorosłego lub starszego opiekuna. Ustalcie godzinę, o której wszyscy spotykają się na mecie bez względu na wynik.
-
Wypuść uciekających
Grupa uciekająca rusza pierwsza, rysuje strzałki i zostawia zadania, np. zebrać liście z kilku drzew albo odszyfrować hasło.
-
Rozpocznij pościg
Po 15-30 minutach rusza grupa pościgowa. Idzie po strzałkach, rozwiązuje zadania i zbiera liściki, żeby po drodze nie zostały śmieci.
-
Spotkajcie się na mecie
Na mecie policzcie wszystkich uczestników, ogłoście zwycięzców i porozmawiajcie, które zadanie było najtrudniejsze.
Zabawy terenowe a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 5-6 lat | Przeprawa przez narysowany strumień, pieniek, krótka trasa ze strzałkami w ogrodzie lub parku | Dorosły cały czas w zasięgu wzroku, trasa krótka i zamknięta |
| 7-9 lat | Podchody z opiekunem w każdej grupie, kierat, sieć rybacka, rzuty szyszkami | Zadania bez czytania długich tekstów; obrazki i proste szyfry |
| 10-12 lat | Dłuższe podchody z zadaniami, przełajowe drużyny, zwinny lider, wariant z ukrytymi kartami | Umówiona godzina powrotu i miejsce zbiórki, gdyby grupa się zgubiła |
| 13 lat i więcej | Gry po zmroku, chowany z latarkami, samodzielne przygotowanie trasy dla młodszych | W ciemności tylko chodzenie, bez biegania; teren wcześniej sprawdzony za dnia |
Co dają dziecku zabawy terenowe
Nowa podstawa programowa dla przedszkoli wprost wymienia udział w grach terenowych i zabawach ruchowych, w których dziecko uczy się zasad współzawodnictwa. W obszarze przyrodniczym oczekuje, że przedszkolak wskaże znane miejsca na planie lub mapie, a dokument podkreśla, że stały kontakt z przyrodą rozwija umiejętności kluczowe w dalszej nauce.
Autorzy podręcznika „Wybrane zabawy i gry ruchowe” zwracają uwagę na wychowawczą stronę takich gier: wymagają współdziałania w zespole, wzajemnej asekuracji i uczciwej rywalizacji według zasad fair play. Przy okazji dzieci pokonują naturalne przeszkody, biegają po nierównym terenie i dużo przebywają na powietrzu.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Na pętli z przeszkodami sprawdź, czy podłoże przed i za każdą kłodą czy rowem jest równe, a dzieci niech biegną w odstępach co najmniej 3 metrów.
- Do zabaw ze skakaniem przez linkę używaj linki gumowej: przy zahaczeniu rozciąga się i nie przewraca dziecka.
- Przy rzutach szyszkami czy kamykami wszyscy stoją po jednej stronie drzewa, a nikt nie podchodzi po zdobycz, dopóki inni rzucają.
- Po grze w lesie lub wysokiej trawie obejrzyj skórę dziecka pod kątem kleszczy, a na wyprawę wybierajcie jasne ubrania z długimi nogawkami.
- Częstym błędem jest puszczanie grupy dzieci w teren bez dorosłego i bez umówionej godziny powrotu.
Najczęstsze pytania
Ile czasu zajmują podchody?
Sama gra trwa zwykle 2-3 godziny, zależnie od długości trasy i liczby zadań. W wersji harcerskiej podchody często rozgrywa się późnym wieczorem lub w nocy, co dodaje emocji, ale wymaga większej liczby opiekunów.
Skąd wzięły się podchody?
To tradycyjna zabawa harcerska, od lat popularna wśród dzieci i młodzieży od około 6. roku życia. Istnieje też wariant, w którym uciekająca drużyna po mniej więcej godzinie marszu urządza kryjówkę i czeka na pościg.
Czym różnią się zabawy terenowe od survivalowych?
Zabawy terenowe opierają się na trasie, znakach i zadaniach do wykonania, a zabawy survivalowe uczą radzenia sobie w naturze, np. budowania szałasu czy orientacji bez mapy.
Gdzie dziecko może zagrać w prawdziwą grę terenową?
Jeśli podchody w parku to za mało, przejrzyj obozy przygodowe. Przed wyborem sprawdź w programie, czy są w nim gry terenowe i jak liczne są grupy prowadzone przez jednego opiekuna.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka