Zabawy DIY dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy DIY sprawdzają się od około 4 roku życia, a nowa podstawa programowa przedszkola przewiduje, że dziecko choć raz przez minimum 10 kolejnych dni tworzy własne zabawki, także z materiałów z odzysku, zamiast bawić się gotowymi. Potrzebujesz kartonów, butelek, taśmy i kuchennych składników do mas plastycznych.
Pudełko po butach może stać się garażem, rolka po ręczniku kominem statku, a sól z mąką kopalnią figurek. W zabawach typu zrób to sam najważniejsze dzieje się jeszcze przed zabawą: dziecko wymyśla, szkicuje, dobiera materiał, klei, poprawia i dopiero potem bawi się czymś, co jest naprawdę jego.
Niżej znajdziesz dziesięć projektów z przepisami na masy plastyczne sprawdzone w przedszkolu, pomysłami na zabawki z recyklingu oraz propozycjami z poradnika Ośrodka Rozwoju Edukacji do nowej podstawy programowej. Do tego plan dwutygodniowego projektu, tabela wieku i zasady pracy z narzędziami.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy DIY dla dzieci
Masa solna
Wymieszaj dwie porcje mąki z dwiema porcjami soli i stopniowo dolewaj jedną porcję wody, aż powstanie plastyczna masa. Dzieci lepią z niej figurki, medale czy ozdoby, które potem suszy się w piekarniku albo na powietrzu i maluje.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- mąka, sól, woda w proporcji 2:2:1
Domowa ciastolina
Suche składniki miesza się z olejem, a na końcu dorosły dolewa wrzątek i ugniata masę łyżką. Gdy przestygnie, dziecko wyrabia ją dłońmi i barwi na ulubione kolory, a potem lepi wszystko, co przyjdzie mu do głowy.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- 2 szkl. mąki, 1 szkl. soli, 2 łyżki proszku do pieczenia, 2 łyżki oleju, 1 szkl. wrzątku, barwniki spożywcze
Piasek kinetyczny
Wystarczy połączyć mąkę z olejem i ewentualnie dodać odrobinę farby lub barwnika. Powstaje sypka masa, która po ściśnięciu trzyma kształt, więc nadaje się do foremek, budowania zamków i odciskania wzorów.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- 2 szklanki mąki pszennej, ¼ szklanki oleju, opcjonalnie barwnik
Kręgle z butelek
Butelki napełnia się piaskiem albo wodą, żeby stały stabilnie, i maluje na żywe kolory. Gdy wyschną, ustawiacie je w trójkąt i toczycie małą piłkę; kto przewróci najwięcej, ustawia kręgle w następnej rundzie.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- plastikowe butelki, piasek lub woda, farby, mała piłka
- Czas
- ok. 30 min wykonania
Pojazdy z pudełek
Z pudełka powstaje karoseria, a plastikowe nakrętki przymocowane po bokach udają koła. Dziecko maluje i ozdabia swój samochód lub autobus, a potem urządza wyścigi albo buduje dla niego drogę z taśmy na podłodze.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- kartonowe pudełka, nakrętki, farby, taśma
Baza z kartonów
Z dużych pudeł, taśmy, sznurków i starych tkanin dzieci budują domek, bazę albo pojazd, w którym mieszczą się same. Poradnik ORE opisuje taki projekt pod hasłem „Wszystko może być zabawką”: przez dwa tygodnie gotowe zabawki ustępują miejsca materiałom z recyklingu.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- grupa lub rodzeństwo
- Rekwizyty
- duże kartony, taśmy, sznurki, tkaniny, butelki
Winda z kołowrotem
W pudełku mocuje się poziomy patyk jako wał kołowrotu, a do niego sznurek z koszyczkiem na końcu. Kręcąc wałem, dziecko podnosi i opuszcza ładunek jak winda, dźwig albo studnia i na własne oczy widzi, jak działa maszyna prosta.
- Wiek
- przedszkole, z pomocą dorosłego
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- pudełko, patyk lub ołówek, sznurek, mały koszyczek
Lalki ze skarpetek
Skarpetkę wypycha się albo zakłada na dłoń, przyszywa guziki jako oczy i włóczkę jako włosy. Gotowe lalki grają w domowym teatrzyku, a przy szyciu dorosły cały czas siedzi obok.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- stare skarpetki, guziki, włóczka, igła, nici
Latawiec z papieru
Z dwóch patyków powstaje krzyżak, na który nakleja się papier, a do ramy przywiązuje sznurek. Latawiec puszcza się na otwartej przestrzeni, na przykład w parku albo na polu, gdy wieje umiarkowany wiatr.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- kolorowy papier, drewniane patyki, sznurek
- Miejsce
- park lub otwarte pole
Własna gra planszowa
Na kartonie dziecko rysuje trasę z polami, wymyśla pułapki i skróty, a z nakrętek robi pionki. Najciekawsze jest ustalanie zasad: kto zaczyna, co się dzieje na czerwonym polu, jak się wygrywa. Potem gra cała rodzina.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- karton, nakrętki jako pionki, kostka, farby
Projekt „Wszystko może być zabawką” krok po kroku
-
Zbierajcie materiały
Przez kilka dni odkładajcie kartony, pudła, butelki, taśmy, sznurki i skrawki tkanin. Umyte i posegregowane materiały trzymajcie w jednym pudle, żeby było z czego wybierać.
-
Ustalcie zasady pracy
Umówcie się, gdzie jest warsztat, kto sprząta i jak korzystamy z narzędzi. Poradnik ORE zaleca, by dorosły ustalał zasady bezpiecznego używania nożyczek, zszywacza czy dziurkacza i pilnował ich przestrzegania.
-
Pokaż narzędzia
W małej grupie albo z jednym dzieckiem zademonstruj cięcie kartonu, klejenie taśmą i zszywanie. Niech każdy spróbuje pod twoim okiem, zanim zacznie pracować samodzielnie.
-
Od szkicu do konstrukcji
Poproś, by dziecko najpierw narysowało, co chce zbudować: pojazd, domek czy bazę. Potem wybiera materiały i buduje, a ty pomagasz tylko tam, gdzie brakuje mu siły lub zręczności.
-
Bawcie się i ulepszajcie
Konstrukcja nie musi powstać w jeden dzień. Zostawcie ją w stałym miejscu, żeby dziecko mogło wracać do niej przez kolejne dni, bawić się nią i dokładać ulepszenia.
-
Wystawa i rozmowa
Na koniec urządźcie wystawę dla domowników lub innej grupy. Dziecko pokazuje szkic i gotową zabawkę oraz opowiada, co poszło zgodnie z planem, a co trzeba było zmienić.
Zabawy DIY a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 4 lata | Masa solna, piasek kinetyczny, kręgle z butelek, pojazdy z pudełek z kołami z nakrętek | Nakrętki i inne drobne elementy trzymaj z dala od młodszego rodzeństwa poniżej 3 lat, bo grożą zadławieniem |
| 5-6 lat | Baza z kartonów, lalki ze skarpetek, latawiec, własna gra planszowa, winda z kołowrotem | Igła, nożyczki i zszywacz tylko przy dorosłym, po wcześniejszym pokazie |
| 7 lat i więcej | Dłuższe projekty z planem, gry z rozbudowanymi zasadami, maszyny proste z pudełek, szycie prostych przedmiotów | Przy narzędziach stolarskich, jak młotek czy piła ręczna, pracujcie w małej grupie i zawsze z dorosłym |
Co zabawy DIY dają dziecku
Poradnik Ośrodka Rozwoju Edukacji do nowej podstawy programowej wymienia tworzenie własnych zabawek z różnych materiałów, w tym z odzysku, jako obowiązkowe doświadczenie edukacyjne przedszkolaka. Zabawy konstrukcyjne według poradnika rozwijają wyobraźnię przestrzenną, precyzję manualną i myślenie inżynieryjne, a dzieci poznają właściwości materiałów, przekształcając je i łącząc.
Sama podstawa programowa oczekuje, że dziecko tworzy budowle z materiałów naturalnych i z odzysku z użyciem narzędzi i spoiw, analizuje efekty swojej pracy i szuka ulepszeń, a także buduje maszyny proste, jak kołowrót. To dokładnie ten cykl, przez który przechodzi mały konstruktor kręgli, windy czy bazy z kartonów.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Jeśli w domu jest dziecko poniżej 3 lat, pilnuj drobnych elementów: UOKiK przypomina, że zabawki dla tej grupy nie mogą zawierać małych części, którymi dziecko mogłoby się udławić.
- Sznurki w zabawkach dla dzieci poniżej trzech lat mogą mieć według UOKiK najwyżej 22 cm, więc latawce, windy i lalki z długimi sznurkami chowaj przed najmłodszymi.
- Wrzątek do ciastoliny wlewa i miesza dorosły, a dziecko przejmuje masę dopiero wtedy, gdy przestygnie.
- Butelki i puszki dokładnie umyj przed użyciem, a ostre krawędzie po cięciu oklej taśmą.
- Latawiec puszczajcie z dala od linii energetycznych, dróg i drzew, na otwartej łące lub w parku.
Najczęstsze pytania
Jak przechowywać masę solną i ciastolinę?
Masa solna zamknięta w szczelnym opakowaniu nada się do zabawy także następnego dnia. Domową ciastolinę trzyma się w lodówce, w szczelnie zamkniętym pojemniku.
Jak zrobić sztuczny śnieg do zabawy?
Przedszkolny przepis zakłada wymieszanie ćwierci opakowania pianki do golenia z dwiema paczkami sody i pół łyżką mąki ziemniaczanej. Powstaje zimna, puszysta masa do lepienia małych bałwanków na tacy.
Jakich narzędzi może używać przedszkolak?
Poradnik ORE wymienia młotek, śrubokręt, piłę ręczną, ściski stolarskie, zszywacz, dziurkacz i papier ścierny, ale zawsze po pokazie i ćwiczeniu w małych grupach, pod okiem dorosłego.
Czym zabawy DIY różnią się od konstrukcyjnych?
W DIY dziecko tworzy od zera przedmiot, którym potem się bawi, często z odpadów. Zabawy konstrukcyjne częściej opierają się na gotowych klockach; takie pomysły zebrano w dziale zabawy konstrukcyjne.
Co zrobić z butelek po wodzie i jogurtach?
Poza kręglami powstaną z nich doniczki na rzeżuchę, marakasy wypełnione ryżem lub grochem albo świeczniki na świeczki LED. Każdy taki projekt to okazja, by porozmawiać o segregowaniu odpadów.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka