Zabawy przy ognisku dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy przy ognisku sprawdzają się już u dzieci od 6 lat, czyli w wieku zuchów, a starsi harcerze i kolonie bawią się nimi równie chętnie. Najlepsze są pląsy w kręgu, zabawy z pokazywaniem i obrzędy, jak mianowanie strażnika ognia. Samo ognisko wolno palić tylko w wyznaczonym miejscu i pod ciągłym nadzorem dorosłego.
Wieczór przy ogniu ma swoją magię: zapach dymu, ciemność za plecami i wspólny śpiew. Dzieci zapamiętują go na długo, zwłaszcza gdy ognisko ma swój porządek i zwyczaje, a nie jest tylko okazją do pieczenia kiełbasek.
Zabawy wybraliśmy ze zbioru pląsów przygotowanego przez drużynową ZHP oraz z harcerskich zasad ogniskowych. Zasady bezpieczeństwa opieramy na wskazówkach Państwowej Straży Pożarnej.
Zabawy na cały dzień w terenie znajdziesz w działach zabawy obozowe i zabawy survivalowe.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy przy ognisku dla dzieci
Zabawa ogniskowa
Prowadzący zapowiada zabawę ogniskową i na słowo uch pokazuje wymyślony gest. Wszyscy wyliczają: ręka, ręka, noga, noga, głowa, biodra, brzuch, a przy każdym kolejnym uch powtarzają pokazany ruch. W dowolnej chwili ktoś z kręgu może przerwać, zawołać, że się nie znacie, i wprowadzić własny gest.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- cały krąg
- Rekwizyty
- brak
Radi radi
Spokojny pląs taneczny na nastrojowe ognisko. W zwrotkach wszyscy trzymają się pod boki i kołyszą, a na trzy ostatnie słowa podnoszą prawą rękę, lewą i chwytają sąsiadów za dłonie. W refrenie idą trzy kroki przeplatanką w prawo, trzy razy podskakują i to samo powtarzają w lewo.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- cały krąg
- Rekwizyty
- gitara (opcjonalnie)
A cum cyca
Wesoły pląs o przyjaźni. Prowadzący pokazuje kolejne pozy: kciuki do przodu i łokcie do tyłu, ugięte kolana, pięty na zewnątrz, wypięte siedzenie, głowa do góry i język na brodę. Każda runda zaczyna się od powtórzenia wszystkich poprzednich póz i dodania nowej, a między nimi krąg idzie w prawo ze śpiewem.
- Wiek
- zuchy
- Liczba dzieci
- cały krąg
- Rekwizyty
- brak
Mała papużka
Najpierw uczysz słów i gestów piosenki o małej papużce, pokazując je spokojnie. Potem ten sam pląs wykonujecie jako maciupeńka papużka, ogromna papuga, papuga-robot, papuga podwodna mówiąca przez zatkany nos albo papuga o arystokratycznych ruchach. Dzieci szybko dopowiadają własne wersje.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
Utopce
Pląs-powtarzanka o utopcach, które według słowiańskich wierzeń mieszkały na bagnach i mokradłach. Zanim zaczniecie, opowiedz dzieciom, kim były, bo w świetle ognia taka historia działa podwójnie. Prowadzący śpiewa wers, grupa go powtarza, a refren chlip, chlap, chlup wszyscy ilustrują ruchem rąk.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
Daleko w Afryce
Pląs dla najmłodszych o małym krokodylku, który mieszkał z tatą nad Nilem. Przy każdym kolejnym powtórzeniu coraz dłuższy fragment piosenki się mruczy zamiast śpiewać. Na końcu cały krąg mruczy zgodnie, a dzieci zanoszą się śmiechem.
- Wiek
- najmłodsi
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
Poszła baba na targ
Wyliczanka, w której baba kupuje na targu kolejne rzeczy: zegar, młynek do kawy, maszynę do szycia, fotel bujany. Każdy zakup to nowy ruch innej części ciała, a poprzednie trzeba wykonywać dalej. Przy czterech przedmiotach naraz ręce i nogi zaczynają żyć własnym życiem.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
Bieszczady rock and roll
Zabawa taneczna w kole wokół ogniska do rytmu rock and rolla. Krok składa się z trzech ósemek: marsz na palcach i piętach, wymachy nóg z krokiem w tył oraz odstawianie nogi w bok z klaśnięciem. Na początku grajcie wolniej, a tempo podkręcajcie, gdy wszyscy złapią kroki.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- cały krąg
- Rekwizyty
- gitara lub muzyka
Dwóm tańczyć się zachciało
Dwie osoby wchodzą do środka kręgu i tańczą, a po zwrotce rozdzielają się i każda szuka nowego partnera. Z każdą zwrotką tańczących przybywa, aż w środku jest cały krąg. Wybierajcie przede wszystkim tych, którzy jeszcze nie tańczyli.
- Wiek
- zuchy i starsi
- Liczba dzieci
- od 8
- Rekwizyty
- brak
Mianowanie strażnika ognia
Na początku ogniska prowadzący wybiera osobę, która czymś się zasłużyła. Ta wychodzi z kręgu i klęka na prawe kolano, a prowadzący powierza jej pieczę nad ogniem; w harcerskiej tradycji dotyka przy tym jej ramion głownią z ogniska, ale z dziećmi lepiej użyć niezapalonego patyka. Odtąd tylko strażnik dokłada drewno i pilnuje, by płomień nie był za duży.
- Wiek
- harcerze i starsi
- Liczba dzieci
- 1-2 strażników
- Rekwizyty
- chrust, nakrycie głowy
Jak poprowadzić ognisko z zabawami krok po kroku
-
Wybierz miejsce
W lesie i bliżej niż 100 metrów od niego ogień wolno rozpalać tylko w miejscu wyznaczonym przez zarządcę lasu. Ognisko ma być co najmniej 6 metrów od drzew, a wokół trzeba usunąć pokrywę gleby na szerokość minimum 1 metra.
-
Ułóż i rozpal stos
Do ogniska trafia tylko drewno, igliwie i kora brzozowa, najlepsza na podpałkę. Płomień nie powinien przekraczać 2 metrów, a harcerski zwyczaj każe rozpalić ogień jedną zapałką.
-
Otwórz krąg
Mianuj strażnika ognia i poproś, by każdy, kto podchodzi do ogniska po raz pierwszy, dołożył do niego kawałek drewna. Przy ognisku siedzimy, nie leżymy.
-
Pląsy od żywych do spokojnych
Zacznij od energicznych zabaw z pokazywaniem, a im później, tym spokojniejsze wybieraj pląsy. Zamiast oklasków uczestnicy nagradzają występy okrzykami.
-
Cisza na koniec
Na koniec wieczoru wybierz nastrojowy pląs w kręgu, na przykład Radi radi, i daj dzieciom chwilę na patrzenie w ogień.
-
Wygaś ognisko
Nie zostawiaj żaru bez opieki. Po wypaleniu dokładnie zasyp ognisko ziemią albo zalej wodą i sprawdź, czy nie tlą się głownie.
Jakie zabawy przy ognisku w jakim wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 6-8 lat | Daleko w Afryce, Mała papużka, Utopce, proste zabawy z pokazywaniem na siedząco | Maluchy bawią się w kręgu w bezpiecznej odległości od ognia i nigdy same go nie dokładają |
| 8-10 lat | A cum cyca, Zabawa ogniskowa, Poszła baba na targ | W pląsach z chodzeniem po kręgu pilnuj, by nikt nie wszedł za blisko paleniska |
| 10 lat i więcej | Bieszczady rock and roll, Radi radi, mianowanie strażnika ognia, samodzielne prowadzenie pląsu | Strażnik ognia dokłada drewno tylko pod okiem dorosłego, który odpowiada za całe ognisko |
Co dają dzieciom zabawy przy ognisku
Autorka zbioru pląsów ZHP wskazuje, że krótkie zabawy z ruchem są dobrym przerywnikiem po spokojniejszej części spotkania, niektóre ćwiczą koordynację ruchową, a inne rozładowują atmosferę i integrują grupę. Pląsy z pokazywaniem pomagają też najmłodszym odróżniać prawą stronę od lewej, a powtarzanki ułatwiają zapamiętanie tekstu.
Ognisko ma też wartość wychowawczą. Stałe zwyczaje, jak dokładanie drewna przy powitaniu czy rola strażnika ognia, uczą szacunku dla wspólnych zasad i odpowiedzialności. Związek Harcerstwa Polskiego w programie dla zuchów podkreśla znaczenie aktywności fizycznej i rekreacji ruchowej na świeżym powietrzu.
Bezpieczeństwo przy ognisku
- Ognisko zawsze pozostaje pod ciągłym nadzorem dorosłego. Gdy pojawia się groźba pożaru, trzeba natychmiast przystąpić do jego likwidacji.
- Zabezpiecz palenisko kręgiem z kamieni albo rowkiem i ustal z dziećmi granicę, której nie przekraczają podczas pląsów.
- Harcerski zwyczaj każe czekać, aż ogień sam się dopali, a PSP zaleca zasypanie lub zalanie paleniska. Wybierz ostrożniejszą wersję: po zakończeniu wygaś ognisko i sprawdź, czy nic się nie tli.
- Wodę albo piasek do wygaszenia miej pod ręką od początku ogniska. Dzieciom powiedz, że pożar zgłasza się pod numerem 998 lub 112.
- Nie łam żywych gałęzi na opał. Harcerze zbierają chrust leżący na ziemi, bo świeże drewno słabo się pali i szkodzi drzewom.
Najczęstsze pytania
Jak daleko od lasu można palić ognisko?
Poza miejscami wyznaczonymi przez właściciela lub zarządcę lasu otwarty ogień jest zabroniony w lesie i w odległości mniejszej niż 100 metrów od niego. Nieprzestrzeganie tych przepisów grozi karą grzywny.
Dlaczego na harcerskim ognisku się nie klaszcze?
Taki jest zwyczaj: uznanie wyraża się okrzykami, a nie brawami. Do ogniska się też dokłada, a nie dorzuca, i siedzi przy nim, a nie leży.
Czym najlepiej rozpalić ognisko?
Harcerze polecają korę brzozową, która pali się nawet mokra, a także suche igliwie albo zaschniętą żywicę. Zapałki warto nosić w szczelnym pojemniku, żeby nie zawilgły.
Jakie drewno daje najlepszy żar do pieczenia ziemniaków?
Według harcerskich wskazówek sosna zostawia sporo żaru, a dąb pali się wolno i trwale, dając dużo żarzących się węgli. Brzoza wydziela dużo ciepła i zostawia niewiele popiołu.
Czy dzieci mogą same rozpalić ognisko?
Według harcerskiego zwyczaju ognisko rozpala osoba szczególnie zasłużona, gość albo komendant, a PSP wymaga ciągłego nadzoru nad ogniem. Dziecko może pomóc ułożyć stos i przygotować podpałkę, ale zapałkę trzyma pod okiem dorosłego.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka