Zabawy wojskowe dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Po zabawy wojskowe najchętniej sięgają dzieci w wieku 7-13 lat, zwłaszcza w zastępach i drużynach: musztra, meldunki, zbiórki w szyku i zadania terenowe. Nie potrzeba do nich broni ani zabawek-replik, bo sednem jest reagowanie na komendę, praca zespołu i bezpieczeństwo. W harcerstwie takie elementy od dawna porządkują zbiórki i obozy.
Wiele dzieci uwielbia wszystko, co ma w nazwie wojsko: mundury, komendy, marsz w rzędzie i tajne zadania. Da się tę fascynację wykorzystać bez zabaw w strzelanie, sięgając po to, z czego od stu lat korzysta harcerstwo: musztrę, meldunki i gry terenowe.
Poniżej znajdziesz zabawy oparte na zasadach musztry harcerskiej i wymaganiach terenoznawczych ZHP, a także ćwiczenia z modułu bezpieczeństwo i obrona nowej podstawy programowej. Są wśród nich zabawy na podwórko, do sali i do lasu, a także instrukcja zbiórki w szyku krok po kroku.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy wojskowe dla dzieci
Na moją komendę
Prowadzący zaczyna od słów „na moją komendę” i wydaje polecenia: baczność, spocznij, w prawo zwrot, w lewo zwrot, w tył zwrot. Zapowiedź mówi się przeciągle, a hasło krótko i dobitnie. Komenda „wróć” cofa ostatnie polecenie, a potem dowodzenie przejmują kolejne dzieci.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- brak
Zbiórka na czas
Na komendę „w dwuszeregu, zbiórka” wszyscy szybko biegną na wskazane miejsce i stają w postawie zasadniczej. Szyk nie musi być idealny, bo dopiero po komendzie „spocznij” dzieci go wyrównują. Prowadzący mierzy czas i sprawdza, czy za każdym razem idzie lepiej.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- zastęp lub drużyna
- Rekwizyty
- stoper
Kolejno odlicz
Odliczanie zaczyna prawoskrzydłowy, a każdy kolejny zwraca głowę w lewo i głośno podaje swoją liczbę. Jeśli szyk jest niepełny, ostatni melduje: niepełny. Komenda „do dwóch, odlicz” to z kolei najszybszy sposób na podział grupy na dwie drużyny do kolejnej gry.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- grupa w szeregu
- Rekwizyty
- brak
Meldunek zastępowego
Każdy zastęp wybiera dowódcę, który w postawie zasadniczej składa prowadzącemu meldunek według zasady minimum słów, maksimum treści, na przykład: melduję zastęp Wilki gotowy do zajęć, stan 6. Na koniec gry zastępy meldują wykonanie zadania.
- Wiek
- od 9 lat
- Liczba dzieci
- zastępy
- Rekwizyty
- brak
Szyk jak jeden człowiek
Cała grupa przesuwa się na komendy: trzy kroki na wprost, marsz, krok w tył, marsz, stój. Krok w tył robi się lewą nogą, a żeby przesunąć szyk w bok, trzeba najpierw wykonać zwrot. Sukcesem jest ruch całej grupy w tym samym momencie.
- Wiek
- od 8 lat
- Liczba dzieci
- szereg lub dwuszereg
- Rekwizyty
- brak
Bieg po znakach patrolowych
Prowadzący wcześniej oznacza trasę znakami patrolowymi, a patrole idą nią, odczytując kolejne wskazówki. To jedno z zadań, które harcerze wykonują na stopień, a w wersji zabawowej na końcu trasy czeka zadanie albo ukryty meldunek do odczytania.
- Wiek
- harcerze, 10-13 lat
- Liczba dzieci
- patrole po kilka osób
- Rekwizyty
- znaki przygotowane przez prowadzącego
Cichy zwiadowca
Zadaniem jest poruszać się bezszelestnie w pomieszczeniu albo w terenie, czołgając się i maskując swoją obecność. Prowadzący z zamkniętymi oczami nasłuchuje i wskazuje kierunek, z którego słyszy ruch, a wskazany zwiadowca wraca na start.
- Wiek
- od 9 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- brak
Zapamiętaj drogę
Prowadzący przeprowadza zastęp krętą trasą przez las albo osiedle, a potem zastęp musi wrócić tą samą drogą samodzielnie, bez błądzenia. Dorosły idzie na końcu i nie podpowiada. To umiejętność z listy harcerskich sprawności terenoznawczych.
- Wiek
- od 10 lat
- Liczba dzieci
- zastęp z dorosłym
- Rekwizyty
- brak
Alarm i ewakuacja
Na umówiony sygnał dźwiękowy wszyscy przerywają zabawę i spokojnie, bez biegania, idą na ustalone miejsce zbiórki. Tam zastępowi odliczają swoich ludzi i meldują stan. Liczy się porządek i to, by nikt nie został w budynku.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- gwizdek lub dzwonek
Łączność z centralą
W parach jedno dziecko jest operatorem, drugie zgłasza wymyśloną sytuację: gdzie jest, co się stało, kto dzwoni. Operator dopytuje, a zgłaszający nie kończy rozmowy, dopóki operator nie potwierdzi przyjęcia zgłoszenia. Potem zamiana ról.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- pary
- Rekwizyty
- telefony z klocków lub kubki na sznurku
Jak poprowadzić zbiórkę w szyku krok po kroku
-
Poderwij grupę
Siedzącej grupy nie stawiaj od razu na baczność. Najpierw podaj komendę: na moją komendę, drużyna, powstań, a dopiero potem komendę zbiórki.
-
Wskaż miejsce
Podaj zapowiedź, na przykład w dwuszeregu, frontem do mnie, i ręką wskaż miejsce zbiórki. Stań tak, żeby widzieć całą grupę.
-
Hasło zbiórka
Po krótkiej przerwie podaj głośno i krótko hasło: zbiórka. Dzieci szybkim krokiem ustawiają się w postawie zasadniczej, pięty złączone, ręce wzdłuż tułowia, wzrok na wprost.
-
Spocznij i wyrównaj
Na komendę spocznij dzieci wyrównują szereg z odstępem na szerokość dłoni przy łokciu, a w rzędzie kryją się na odległość wyciągniętej ręki, czyli około metra.
-
Odliczanie i meldunek
Podaj komendę kolejno, odlicz, a wybrany zastępowy składa meldunek o stanie grupy. Jeśli ktoś się pomyli, użyj komendy wróć i powtórzcie spokojnie.
-
Rozejście się
Zakończ komendą rozejść się, możesz też wskazać kierunek, na przykład: do namiotów, rozejść się. Pochwal grupę za tempo i zgranie, a nie za sztywność postawy.
Zabawy wojskowe a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 7-9 lat | Na moją komendę, zbiórka na czas, kolejno odlicz, alarm i ewakuacja, łączność z centralą | Krótkie serie komend; stanie na baczność szybko męczy i nudzi |
| 10-11 lat | Meldunek zastępowego, cichy zwiadowca, szyk jak jeden człowiek | Rola dowódcy ma krążyć, żeby nikt nie rządził stale innymi |
| 12-13 lat | Bieg po znakach patrolowych, zapamiętaj drogę, samodzielne dowodzenie zastępem | Zadania terenowe zawsze w parach lub zastępach i z ustalonym czasem powrotu |
Co dziecku dają zabawy wojskowe
Zasady musztry i ceremoniału harcerskiego ZHP wskazują, że podstawowe elementy musztry zwiększają sprawność organizacyjną grupy, uatrakcyjniają zajęcia, uczą dyscypliny, a przede wszystkim istotnie podnoszą bezpieczeństwo podopiecznych. Grupa, która umie w kilka sekund stanąć w szyku i odliczyć się, jest łatwiejsza do upilnowania na wycieczce czy obozie.
Nowa podstawa programowa dla klas I-III ma osobny moduł bezpieczeństwo i obrona: uczeń zna podstawowe numery alarmowe, potrafi wezwać pomoc i przekazać informacje o zdarzeniu, stosuje zasady pierwszej pomocy oraz reaguje na komunikaty dźwiękowe i wizualne, także podczas próbnych ewakuacji. Starsze dzieci, które chcą spróbować więcej, znajdą to na obozach wojskowych.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Zabawy wojskowe dla dzieci prowadź bez broni, zabawek-replik i scen walki. Akcent pada na współpracę, porządek i bezpieczeństwo, a nie na pokonywanie przeciwnika.
- Nie trzymaj dzieci długo w postawie zasadniczej. Po każdej serii komend dawaj spocznij i przerwę na ruch.
- Zwiad i czołganie organizuj na sprawdzonym terenie bez szkła, dziur i wysokich traw, a po zabawie w lesie obejrzyjcie ubrania i skórę.
- Numer alarmowy ćwiczcie na zabawkowych telefonach. Nigdy nie dzwońcie na prawdziwy numer dla żartu, bo w tym samym czasie ktoś inny może potrzebować pomocy.
- Rola dowódcy nie może być okazją do upokarzania. Komendy wydaje się spokojnie, a pomyłki poprawia komendą wróć, bez krzyku i kar.
Najczęstsze pytania
Jak nauczyć dziecko zgłoszenia na numer alarmowy?
Pod numerem 112 operator najpierw przedstawia się numerem służbowym, a potem zadaje pytania w ustalonej kolejności. Dziecko powinno umieć podać, gdzie jest, czyli miejscowość, ulicę i numer budynku, co się stało, ilu jest poszkodowanych i kto dzwoni, a rozłączyć się dopiero po potwierdzeniu przyjęcia zgłoszenia.
Czy zabawy wojskowe to zabawy w wojnę?
Nie muszą nimi być. Zasady ZHP przypominają, że polskie harcerstwo od początku czerpie z tradycji patriotycznych i wojskowych, ale korzysta z nich głównie w musztrze, ceremoniale i zbiórkach, a nie w zabawach w walkę.
Jak zakończyć zbiórkę po harcersku?
Komendą rozejść się, na którą dzieci opuszczają szyk w dowolnym kierunku. W wersji z komendą w tył, rozejść się każdy robi najpierw zwrot przez lewe ramię, a prowadzący może też podać cel, na przykład: w kierunku lasu, rozejść się.
Jak wygląda harcerskie pozdrowienie zamiast salutowania?
Bez nakrycia głowy harcerz unosi prawą rękę zgiętą w łokciu do wysokości barku, z trzema środkowymi palcami w górę i kciukiem na paznokciu małego palca. W nakryciu głowy salutuje dwoma złączonymi palcami przy daszku.
Czym różnią się zabawy wojskowe od survivalowych?
Wojskowe akcentują dyscyplinę, komendy i działanie całego zespołu na sygnał. Survivalowe skupiają się na radzeniu sobie w terenie: orientacji, ocenie odległości i tropieniu, więcej na stronie zabawy survivalowe.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka