Zabawy bieżne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy bieżne sprawdzają się u dzieci w wieku 3-11 lat, od prostych pościgów w przedszkolu po sztafety drużynowe w klasach I-V. Światowa Organizacja Zdrowia chce, by dzieci w wieku 5-17 lat ruszały się intensywnie średnio przez godzinę dziennie, a berki i wyścigi łatwo tę godzinę wypełniają. Potrzebny jest tylko ograniczony, bezpieczny teren.
Bieganie to dla dziecka najprostszy sposób na wyładowanie energii, ale sam bieg w kółko szybko nudzi. Zabawa nadaje mu cel: uciec krokodylowi, zdobyć ogonek, dotrzeć do nory przed wilkiem.
Wybraliśmy zabawy ze scenariuszy dla nauczycieli wychowania fizycznego i edukacji wczesnoszkolnej. Są wśród nich berki, zabawy z reakcją na sygnał i sztafety, a przy każdej podajemy wiek, liczbę uczestników i potrzebne przybory.
Więcej pomysłów na ruch bez biegania znajdziesz w dziale zabawy ruchowe.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy bieżne dla dzieci
Zające i krokodyl
Mama zając wysyła zajączka nad rzekę, żeby sprawdził, co robi krokodyl. Ten wraca z wieściami: krokodyl chrapie, budzi się, myje zęby, wkłada kapelusz. Gdy ktoś zawoła, że krokodyl idzie, wszystkie zające pędzą obok niego do nory, a krokodyl łapie, kogo zdoła.
- Wiek
- przedszkolaki i klasy I-III
- Liczba dzieci
- od 6
- Rekwizyty
- brak
Zabawa w ogonki
Każdy wkłada szarfę za spodnie z tyłu, tak żeby wystawała jak ogon. Na sygnał wszyscy próbują zebrać jak najwięcej cudzych ogonków, pilnując własnego. Wygrywa ten, kto na koniec ma ich najwięcej.
- Wiek
- przedszkolaki i starsze
- Liczba dzieci
- od 4
- Rekwizyty
- szarfy lub paski
Szczupaki i płotki
Płotki stoją w szeregu na linii, a metr za nimi czeka szczupak. Na sygnał płotki uciekają na drugą stronę, a szczupak łowi ile się da. Każda złapana płotka zamienia się w szczupaka, więc z rundy na rundę drapieżników przybywa.
- Wiek
- przedszkolaki i starsze
- Liczba dzieci
- od 6
- Rekwizyty
- brak
Nie ma wilka
Dzieci idą po kole, a prowadzący każdemu szepcze coś do ucha, tylko jednemu, że jest wilkiem. Wszyscy powtarzają rymowankę, że wilka nie ma, aż nagle wilk wbiega do środka, chwyta chusteczkę i próbuje dotknąć nią uciekających do zagrody. Kto zdąży za linię, jest bezpieczny.
- Wiek
- przedszkolaki i starsze
- Liczba dzieci
- od 8
- Rekwizyty
- chusteczka lub szarfa
Dzień dobry, sąsiedzie
Dzieci stoją w kole, a jedno biega za ich plecami i dotyka czyjegoś ramienia. Wybrany rusza w przeciwną stronę, a gdy obaj się spotkają, zatrzymują się, podają ręce i wymieniają uprzejme powitanie. Formę powitania dzieci mogą wymyślać same, raz grzecznie, raz jak dwaj królowie.
- Wiek
- przedszkolaki i starsze
- Liczba dzieci
- od 8
- Rekwizyty
- brak
Berek ranny
Zwykły berek z jednym utrudnieniem: kto zostanie dotknięty, musi trzymać się za to miejsce, na przykład za kolano albo łokieć, i tak ganiać innych. Ręka wraca na swoje miejsce dopiero, gdy uda się złapać kolejną osobę. Śmiechu jest sporo, a tempo naturalnie spada.
- Wiek
- uczniowie szkoły podstawowej
- Liczba dzieci
- od 5
- Rekwizyty
- brak
Lwy i gazele
Na środku leży wzgórze z przyborami, otoczone kołem o średnicy 3-4 metrów, w którym krążą 2-3 lwy. Gazele wbiegają po jeden smakołyk, a dotknięta gazela zastyga w miejscu, dopóki inne nie wyciągną jej za ręce poza koło. Gdy przyborów zabraknie, najlepsze gazele zostają lwami.
- Wiek
- uczniowie szkoły podstawowej
- Liczba dzieci
- duża grupa
- Rekwizyty
- materac, piłki, woreczki, szarfy
Semafor
Prowadzący stoi około 10 metrów przed rzędem dzieci, które kolejno wybiegają do niego najszybciej, jak potrafią. W biegu muszą odczytać sygnał: ręka w prawo to obiegnięcie z lewej, ręka w lewo to obiegnięcie z prawej, obie ręce w górze to przejście pod nogami.
- Wiek
- uczniowie szkoły podstawowej
- Liczba dzieci
- od 4
- Rekwizyty
- brak
Berek-palec
Dzieci biegają luźno po ograniczonym terenie. Na sygnał zatrzymują się i patrzą na dłoń prowadzącego: ile palców pokaże, tyle osób musi się złączyć i biec razem, a przy całej dłoni grupy ustawiają się piątkami w rzędach. Przy okazji grupa sama dzieli się na zespoły do kolejnej gry.
- Wiek
- 7-11 lat
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
Berek w kole
Dzieci stoją na obwodzie koła, twarzami do środka, i odliczają kolejno do czterech albo do sześciu. Prowadzący wywołuje numer, a wszyscy z tym numerem muszą zamienić się miejscami, przebiegając przez środek koła. Tam czeka berek, który próbuje kogoś dotknąć; złapany przejmuje rolę, a berek zajmuje jego miejsce i numer.
- Wiek
- 7-11 lat
- Liczba dzieci
- nieparzysta
- Rekwizyty
- brak
Jak poprowadzić zabawę „Zające i krokodyl”
-
Wyznacz norę i rzekę
Na jednym końcu sali lub boiska oznacz norę zajęcy, na drugim miejsce, gdzie drzemie krokodyl. Droga do nory powinna prowadzić obok krokodyla.
-
Rozdaj role
Wybierz krokodyla, mamę zająca i jednego zajączka zwiadowcę. Reszta grupy to zajączki, które na początku swobodnie skaczą po łące.
-
Pierwsze zwiady
Mama prosi zwiadowcę, by pobiegł nad rzekę. Po powrocie mówi, że krokodyl chrapie tak, że trzęsą się drzewa, a mama uspokaja: możemy paść się dalej.
-
Budowanie napięcia
Przy kolejnych zwiadach krokodyl się budzi, a dzieci same dopowiadają, co robi: przegląda się w lustrze, zakłada spodnie, wiąże buty. Pozwól wymyślać, to buduje emocje.
-
Ucieczka
Gdy ostatnie dziecko krzyknie, że krokodyl idzie, wszystkie zajączki z mamą biegną do nory. Krokodyl dotyka, kogo zdoła, i głośno liczy złapanych.
-
Zmiana ról
Po każdej rundzie ktoś inny zostaje krokodylem. Na koniec sprawdźcie, który krokodyl złapał najwięcej zajączków, i chwilę odpocznijcie w marszu.
Jakie zabawy bieżne w jakim wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Zające i krokodyl z dorosłym w roli krokodyla, swobodny bieg z powitaniem napotkanej osoby na sygnał | Krótkie odcinki biegu i częste przerwy, a do tego dużo wolnego miejsca wokół |
| 5-6 lat | Szczupaki i płotki, zabawa w ogonki, Nie ma wilka | Zasady pokaż na przykładzie i zrób rundę próbną, zanim zaczniecie liczyć złapanych |
| 7-9 lat | Berek-palec, berek ranny, Semafor, berek w kole | Pilnuj, by berek dotykał, a nie pchał, i co pewien czas zmieniaj osobę łapiącą |
| 10-11 lat | Lwy i gazele z większą liczbą lwów, Semafor z trudniejszymi sygnałami, sztafety drużynowe | Rywalizacja rośnie, więc od początku jasno ustal, co jest faulem |
Co dają dziecku zabawy bieżne
NCEZ, powołując się na WHO, przypomina, że w wieku 5-17 lat potrzeba przeciętnie minimum 60 minut wysiłku umiarkowanego lub intensywnego na dobę, a przynajmniej 3 dni w tygodniu także ćwiczeń wzmacniających mięśnie i kości. NCEZ wymienia bieganie wśród aktywności, które budują siłę, szybkość i gibkość, oraz wskazuje korzyści dla serca, płuc, prawidłowej masy ciała i samopoczucia.
Młodsze dzieci potrzebują jeszcze więcej ruchu: WHO zaleca, by 3-4-latki spędzały co najmniej 180 minut dziennie na różnych aktywnościach, z czego minimum godzina powinna być bardziej intensywna. Zabawy z reakcją na sygnał, jak Semafor czy Berek-palec, ćwiczą też orientację i szybkość reagowania na polecenia wzrokowe i słuchowe.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Bawcie się na terenie wyraźnie ograniczonym, bez słupków, ławek i schodów na drodze ucieczki. W scenariuszach zabaw bieżnych miejscem jest sala albo ograniczone boisko.
- Ustal na początku, że berek tylko dotyka. Pchanie, łapanie za ubranie i podstawianie nóg to faul, który przerywa grę.
- W zabawach z pościgiem wyznacz strefę bezpieczną, do której wolno łapać, jak w grze w policjantów i złodziei. Dzieci wiedzą wtedy, gdzie kończy się bieg.
- Co pewien czas zmieniaj osobę łapiącą. Dziecko, które zbyt długo nie może nikogo dogonić, szybko traci ochotę do zabawy.
- Przeplataj szybkie rundy spokojniejszymi zabawami w kole, żeby grupa złapała oddech przed kolejnym pościgiem.
Najczęstsze pytania
Jak szybko podzielić dzieci na zespoły do zabawy bieżnej?
Użyj berka-palca: pokazujesz liczbę palców, a dzieci w biegu łączą się w dwójki, trójki lub piątki. Skład jest przypadkowy, więc nikt nie czuje się wybrany na końcu.
Jakie zabawy bieżne zmieszczą się w małej sali?
Najlepiej te, w których biega jedna lub dwie osoby naraz, na przykład wyścig numerów: dzieci siedzą w kole, odliczają się, a wywołane numery obiegają koło i wracają na swoje miejsce.
Czym różnią się zabawy bieżne od ruchowych?
Bieżne to jedna z grup zabaw ruchowych, obok skocznych, rzutnych czy na czworakach. Szerszy wybór, także bez biegania, znajdziesz w dziale zabawy ruchowe.
Ile ruchu potrzebuje przedszkolak?
WHO zaleca 3-4-latkom co najmniej 180 minut różnorodnej aktywności dziennie i radzi, by maluch nie był unieruchomiony w wózku czy krzesełku dłużej niż godzinę naraz. Kilka rund berka rano i po południu to dobry początek.
Co zaproponować dziecku, które pokochało bieganie?
Starsze dziecko może spróbować wyjazdu, na którym trening łączy się z zabawą, na przykład na obozie biegowym. Młodszemu wystarczą regularne wyścigi i sztafety z rówieśnikami.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka