Zabawy grupowe dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy grupowe najlepiej sprawdzają się u dzieci w wieku 5-12 lat, w zespołach od 5 do kilkudziesięciu osób. Klucz tkwi w tym, że cała grupa ma jeden wspólny cel, na przykład zmieścić się na coraz mniejszym kocu albo ustawić się w szeregu bez słów.
Gdy dzieci stoją w kręgu, a zadanie da się wykonać tylko razem, szybko wychodzi na jaw, kto lubi dowodzić, kto słucha, a kto wpada na najsprytniejszy pomysł. Właśnie o to chodzi w zabawach grupowych: nie ma w nich jednego zwycięzcy, bo sukces albo porażka należą do całej ekipy.
Opisane niżej propozycje pochodzą z materiałów Centrum Dobrego Wychowania oraz z harcerskiego zbioru zabaw Chorągwi Stołecznej ZHP. Nadają się na lekcję wychowawczą, zbiórkę, świetlicę i pierwszy wieczór kolonii, a większość wymaga co najwyżej koca, sznurka albo kija od szczotki.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy grupowe dla dzieci
Zakłócenia w odbiorze
Grupa dzieli się na trzy części: nadajnik, odbiornik i zagłuszacz, który staje pomiędzy nimi. Nadajnik podaje hasło samym głosem, odbiornik próbuje je wyłapać, a zagłuszacz robi wszystko, żeby mu w tym przeszkodzić.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- do 30, w trzech grupach
- Rekwizyty
- brak
- Czas
- 5-10 min
- Miejsce
- najlepiej na zewnątrz
Głuchy telefon na gesty
Gracze stoją w rzędzie, każdy widzi tylko plecy osoby przed sobą. Przedostatni odwraca się, a ostatni pokazuje mu układ trzech gestów; ten klepie w ramię kolejną osobę i odtwarza jej to, co zapamiętał. Na końcu wszyscy po kolei pokazują swoją wersję, żeby wyłapać, gdzie układ się zmienił.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 5
- Rekwizyty
- brak
- Czas
- 15-20 min
Ustawcie się bez słów
Grupa ma ustawić się w szeregu według wieku albo rozmiaru buta, nie odzywając się ani słowem. W trudniejszej wersji dzieci szukają kolejności według wzrostu z zamkniętymi oczami albo każde wyobraża sobie zwierzę i trzeba się ułożyć od najmniejszego do największego.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- do 60
- Rekwizyty
- ewentualnie opaski na oczy lub sznurek
- Czas
- 10-20 min
Odłóżcie kij
Uczestnicy wyciągają przed siebie palec wskazujący, a prowadzący kładzie na nich kij od szczotki. Każdy musi przez cały czas dotykać kija od spodu i nie wolno go przytrzymywać z góry. Zadanie brzmi banalnie: położyć kij na ziemi, tyle że kij uparcie wędruje w górę.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- ok. 8
- Rekwizyty
- kij od szczotki
- Czas
- 5-10 min
Lokomotywy
Trzy osoby stoją jedna za drugą z dłońmi na ramionach poprzednika. Dwie pierwsze mają zasłonięte oczy, a ostatnia, maszynista, kieruje całym składem umówionymi znakami bez słów, na przykład klepnięciem w plecy. Po kilku minutach maszynista zamienia się miejscem z kimś z przodu.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- trójki, razem do 30
- Rekwizyty
- opaski na oczy
- Czas
- 10-20 min
Miłe słowa na plecach
Każdy ma przyklejoną do pleców kartkę, a pozostali dopisują na niej coś dobrego o tej osobie: wspólną przygodę, pochwałę, docenienie. Właściciel kartki czyta wpisy dopiero wtedy, gdy wszyscy skończą pisać. Zamiast kartek można przyczepiać kolorowe karteczki lub papierowe kwiatki, które potem ułożą się w łąkę.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- do 25
- Rekwizyty
- kartki, kredki, taśma
- Czas
- 10-25 min
Przekręcanie koca
Cała grupa staje na rozłożonym kocu i ma go odwrócić na drugą stronę tak, by nikt nie dotknął stopą ziemi. Przy mniejszej liczbie graczy koc składa się na pół, żeby nie było za łatwo.
- Wiek
- od 9 lat
- Liczba dzieci
- do 15
- Rekwizyty
- koc
- Czas
- 5-15 min
Tratwa
Cały zespół musi zmieścić się na kocu, który jest tratwą. Kiedy to się uda, koc zostaje złożony na pół, potem jeszcze raz i jeszcze, aż zadanie okaże się niewykonalne. Liczy się pomysł, jak ułożyć ciała, a nie siła.
- Wiek
- od 9 lat
- Liczba dzieci
- zespoły po ok. 10
- Rekwizyty
- koc dla każdego zespołu
- Czas
- 5-15 min
Wąż
Zespoły ustawiają się w rzędach na czworakach i każdy chwyta za kostki osobę przed sobą. Wygrywa wąż, który pierwszy dotrze do mety i wróci na start tyłem, nie rozrywając się po drodze.
- Wiek
- od 9 lat
- Liczba dzieci
- zespoły po ok. 6, razem do 30
- Rekwizyty
- brak
- Miejsce
- na zewnątrz
Oczko
Pary stoją w kręgu: skoczek kuca, a strażnik stoi za nim. Samotnik bez pary puszcza oczko do wybranego skoczka, który musi błyskawicznie przenieść się przed niego. Strażnik próbuje go zatrzymać dotknięciem, ale nie może ruszyć się z miejsca; jeśli nie zdąży, sam zostaje samotnikiem.
- Wiek
- każdy, od zuchów
- Liczba dzieci
- pary plus jedna osoba
- Rekwizyty
- brak
Ustawcie się bez słów: jak to poprowadzić
-
Przygotuj miejsce
Wybierz salę albo kawałek trawnika bez mebli i krawężników. Dla młodszej grupy rozciągnij na podłodze sznurek, na którym każdy będzie musiał stać przynajmniej jedną nogą.
-
Podaj zasady
Powiedz, według czego grupa ma się ustawić, na przykład według dnia urodzin albo rozmiaru buta. Najważniejsza reguła brzmi: od tej chwili nikt nie mówi, ale wolno pokazywać na palcach i gestykulować.
-
Pokaż, jak rozmawiać bez słów
Zademonstruj kilka sposobów: liczby na palcach, wskazanie buta, porównanie dłoni. Dzieci od razu widzą, że cisza nie oznacza bezradności.
-
Runda próbna
Zacznijcie od łatwego kryterium przy otwartych oczach. Gdy szereg stanie, sprawdźcie kolejność na głos, osoba po osobie.
-
Wersja właściwa
Podnieś poprzeczkę: ustawianie według wzrostu z zamkniętymi oczami albo według wyobrażonych zwierząt od najmniejszego do największego. Stój blisko i asekuruj tych, którzy idą po omacku.
-
Rozmowa w kręgu
Usiądźcie i zapytajcie, co pomogło, a co przeszkadzało. Warto zauważyć, kto spontanicznie przejął rolę organizatora, a kto pomógł zagubionym.
Zabawy grupowe a wiek dzieci
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 5-6 lat | Głuchy telefon na gesty, oczko, krótkie zadania z jedną zasadą | Śmiech ma dotyczyć układu gestów zmienionego po drodze, a nie dziecka, które go przekręciło |
| 7-8 lat | Lokomotywy, odłóżcie kij, ustawianie się bez słów, miłe słowa na plecach, zakłócenia w odbiorze | Przy zasłoniętych oczach zostaw dużo wolnego miejsca i pilnuj, by lokomotywy nie wpadały na siebie |
| 9-12 lat | Tratwa, przekręcanie koca, wąż na czworakach, trudniejsze warianty ustawiania | Umów zakaz przepychania i podnoszenia kolegów; w grupie liczy się pomysł, nie siła |
Co zabawy grupowe dają dziecku
W nowej podstawie programowej dla przedszkoli, wprowadzonej reformą Kompas Jutra, obszar społeczny wymienia wprost umiejętności, które ćwiczy się w takich zabawach: dziecko bierze udział w aktywnościach proponowanych przez innych, zgłasza własne pomysły, uczestniczy w podejmowaniu decyzji w grupie i akceptuje wspólne ustalenia, nawet jeśli nie są po jego myśli. Ma też szukać rozwiązań w sytuacjach spornych i pomagać innym, gdy zadanie ich przerasta.
Centrum Dobrego Wychowania zwraca uwagę, że zabawy budujące zespół zawierają dwa składniki: podział ról, często zupełnie mimowolny, i dążenie do wspólnego celu. Dlatego po tratwie czy lokomotywach dobrze jest chwilę porozmawiać o tym, kto jaką rolę przyjął, bo to rozmowa zamienia zabawę w lekcję współpracy.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Zabawy z zamkniętymi oczami prowadź w wolnym tempie, na pustej przestrzeni i zawsze z dorosłym, który stoi obok i asekuruje.
- Ustawianie się na krzesłach czy ławkach, które proponują materiały dla starszych, u dzieci zastąp sznurkiem na podłodze; efekt jest podobny, a upadek nie grozi.
- Tratwę, przekręcanie koca i węża na czworakach organizuj na trawie albo dywanie, nie na betonie, bo ktoś zawsze w końcu straci równowagę.
- Do miłych słów na plecach używaj kredek zamiast markerów, żeby nie poplamić ubrań, i zajrzyj do wpisów, zanim trafią do adresata.
- Nie każde dziecko lubi dotyk. Przy lokomotywach czy tratwie zaproponuj nieśmiałym rolę sędziego lub obserwatora, zamiast zmuszać je do bliskiego kontaktu.
Najczęstsze pytania
Jakie zabawy grupowe nie wymagają żadnych rekwizytów?
Z tej listy bez niczego obejdą się zakłócenia w odbiorze, głuchy telefon na gesty, oczko, wąż i ustawianie się bez słów. W lokomotywach opaski da się zastąpić prośbą, żeby dwie pierwsze osoby po prostu zamknęły oczy.
Czym zabawy grupowe różnią się od integracyjnych?
Integracja pomaga obcym sobie dzieciom poznać imiona i przełamać pierwsze lody. Zabawy grupowe zakładają, że dzieci już się znają, i stawiają przed nimi wspólne zadanie; pomysły na sam początek znajdziesz w dziale zabawy integracyjne.
Jak podzielić dużą grupę, na przykład 30 dzieci?
Na zespoły po 6-10 osób, bo takie liczebności podaje Centrum Dobrego Wychowania dla węża i tratwy. Wszystkie zespoły mogą wykonywać to samo zadanie równolegle, a potem porównać sposoby, które wymyśliły.
Co zrobić, gdy jedno dziecko rządzi, a reszta stoi z boku?
Wprowadź zabawę, w której mówić nie wolno, na przykład ustawianie bez słów, albo daj liderowi zasłonięte oczy w lokomotywie. Zmiana ról sprawia, że głos dostają także ci, którzy zwykle milczą.
Które z tych zabaw sprawdzą się na kolonii?
Na wyjeździe dobrze działają tratwa i wąż na trawie przy ośrodku oraz oczko wieczorem, gdy dzieci są zmęczone bieganiem. Więcej pomysłów na dni pełne przygód znajdziesz w dziale zabawy obozowe.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka