Zabawy kreatywne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy kreatywne sprawdzają się już u 3-latków w przedszkolu, a poradnie psychologiczno-pedagogiczne polecają je także uczniom i nastolatkom. Zamiast drogich zestawów wystarczą kartki, kredki i dorosły, który nie ocenia pomysłów. Najlepiej działają krótkie, codzienne rundy w domu, w samochodzie albo na kolonijnej świetlicy.
Kreatywność nie jest darem dla wybranych. Specjaliści z warszawskiej poradni psychologiczno-pedagogicznej piszą wprost, że płynność, giętkość i oryginalność myślenia ma każdy z nas, a trening rozwija je podobnie jak pamięć czy sprawność sportową.
Poniżej znajdziesz dziesięć sprawdzonych ćwiczeń twórczych: słownych, rysunkowych i opartych na wyobraźni. Przy każdym podajemy wiek, liczbę uczestników i potrzebne rzeczy, a dalej opisujemy, jak krok po kroku poprowadzić jedno z nich w grupie.
Jeśli dziecko bardziej lubi pracę z farbą i klejem, zajrzyj też do działu zabawy plastyczne, a małych aktorów ucieszą zabawy teatralne.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy kreatywne dla dzieci
Co by było, gdyby...
Zadajesz fantastyczne pytanie, na przykład co by było, gdyby ludzie mieli skrzydła. Dzieci wymieniają wszystkie skutki tej zmiany: w domu, w szkole, na ulicy. Szukacie tak długo, aż pomysły naprawdę się wyczerpią, a starszym możesz podsunąć pytanie z historii albo przyrody.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
To nie jest sznurek
Rzucasz na podłogę sznurek i mówisz: to tylko wygląda jak sznurek, a naprawdę to... Każdy po kolei dopowiada, czym ten przedmiot mógłby być albo co mógłby oznaczać. Celem jest jak najdłuższa lista skojarzeń, a nie jedna trafna odpowiedź.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- sznurek, szalik lub inny przedmiot
Jeden z dwóch, czyli nowe zwierzę
Podajesz nazwy dwóch zupełnie różnych zwierząt, na przykład żyrafy i hipopotama. Dziecko rysuje stworzenie łączące oba, składa mu nazwę z dwóch nazw (żyrotam) i opowiada o jego życiu. W trudniejszej wersji łączycie przedmioty i wymyślacie im nowe zastosowania.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- kartka, kredki
Wspólny rysunek w kółko
Każdy zaczyna dowolny obrazek, a po minucie przekazuje kartkę sąsiadowi z prawej, który rysuje dalej. Kartki wędrują, aż wrócą do autorów. Przed startem umówcie się, że wszyscy dbają o staranność, a na rysunkach nie pojawiają się postacie z gier ani koledzy z grupy.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 3
- Rekwizyty
- kartki, kredki
- Czas
- 1 minuta na każdą zmianę
Opowieść z losowanych słów
Każdy zapisuje na dwóch karteczkach po jednym rzeczowniku, może być zmyślony, jak kapesa. Karteczki trafiają do puli, a uczestnicy losują po dwie cudze. Po kolei dokładacie zdanie z pierwszym słowem, nawiązując do wcześniejszych wątków, a w drugiej rundzie wplatacie drugie. Gotową historię zapisujecie i dobieracie jej tytuł.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- od 4
- Rekwizyty
- małe karteczki, długopisy
Zemenełek
Dzieci zamykają oczy, a ty prowadzisz je brzegiem morza: ciepły piasek, chłodna woda, zapach wodorostów. Nagle na plaży leży zemenełek, czyli coś, czego nikt się tam nie spodziewał. Każdy rysuje, co zobaczył, i przekonuje resztę, zaczynając od słów: ależ to oczywiste, że zemenełek to...
- Wiek
- od 6 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- kartki, kredki
Bibułkowy obraz do muzyki
Przez kilka minut słuchacie dowolnego utworu. Potem dzieci naklejają płasko kawałki bibułki, tworząc obraz tego, co czuły i co sobie wyobraziły podczas muzyki. Nie ma tu dobrych ani złych prac, bo chodzi o zamianę dźwięków na kolory i kształty.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- kolorowa bibuła, klej roślinny z wodą, pędzel, kartka
Początek i koniec
Pierwsza osoba pisze zdanie u góry kartki, zagina je i podaje w prawo. Druga dopisuje zdanie na dole, trzecia w środku, a czwarta dostaje kartkę z trzema ukrytymi zdaniami i układa opowiadanie, które je połączy. Świetna rozgrzewka przed szkolnym wypracowaniem.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- od 4
- Rekwizyty
- kartki, długopisy
Co można znaleźć na strychu?
Burza mózgów na hasło: co można znaleźć na strychu, w damskiej torebce albo w biurze rzeczy znalezionych. Punktują pomysły najdziwniejsze i najbardziej zaskakujące, a nie najbardziej prawdopodobne. Zabawa nie wymaga stołu, więc sprawdza się w podróży.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- brak
Obraz malowany wyobraźnią
Wybieracie jedną scenę, na przykład traktor na zaoranym polu tuż przed zachodem słońca. Pierwsza osoba z przymkniętymi oczami opisuje ją jak operator filmowy, a kolejne dokładają dźwięki, zapachy i kolory chmur. Prowadzący pilnuje, żeby wszyscy opisywali tę samą chwilę w tym samym miejscu.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- od 3
- Rekwizyty
- brak
Jak poprowadzić zabawę „Jeden z dwóch” w grupie
-
Przygotuj stół i materiały
Rozłóż kartki i kredki tak, żeby każdy miał swój zestaw i nie musiał czekać. Przy większej grupie przyda się duży arkusz papieru pakowego na wspólną galerię.
-
Umów zasady twórczej pracy
Powiedz na głos, że nikt nie ocenia i nie krytykuje cudzych pomysłów, a inaczej nie znaczy gorzej. Zakaż zdań w rodzaju „to głupie” albo „nie umiem”.
-
Podaj parę do połączenia
Wybierz dwa zwierzęta, które różnią się niemal wszystkim, na przykład zebrę i biedronkę. Młodszym wystarczy jedna para, starsi mogą dostać trzy do wyboru.
-
Rysowanie i nazwa
Każdy rysuje swoje stworzenie i skleja mu imię z obu nazw, na przykład biedzebron. Nie poprawiaj kształtów ani kolorów, pytaj raczej, co to stworzenie potrafi.
-
Opis zwyczajów
Poproś, żeby dziecko opowiedziało, co jego zwierzę je, gdzie śpi i jak się porusza. Ważne, by w opisie przeplatały się cechy obu zwierząt połączone w nową całość.
-
Galeria i omówienie
Powieście prace obok siebie i niech autorzy krótko je przedstawią. Zwróć uwagę grupy na to, jak różne stworzenia powstały z tej samej pary, i zapowiedz wersję z przedmiotami na kolejny raz.
Jakie zabawy kreatywne w jakim wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Stemplowanie gąbką i folią bąbelkową, pudełko skarbów z kaszą szukanych dotykiem, zamienianie szalika w coraz to nowe rzeczy | Guziki, koraliki i magnesy muszą zostać poza zasięgiem, bo maluchy wkładają drobiazgi do buzi |
| 5-6 lat | Nowe zwierzę z dwóch, bibułkowy obraz do muzyki, rysunek przekazywany w kółko | Dorosły, który poprawia pracę, szybko zniechęca; lepiej zadać pytanie o historię obrazka |
| 7-9 lat | Opowieść z losowanych słów, burza mózgów o strychu, fantastyczne pytania o skutki | Na etapie pomysłów nie poprawiaj ortografii, korekta przychodzi dopiero na końcu |
| 10 lat i więcej | Początek i koniec, scena opisywana jak w filmie, pytania o skutki wydarzeń z historii i przyrody | Starsze dzieci łatwo gaszą się komentarzami w stylu „bez sensu”, więc zasada braku krytyki obowiązuje także je |
Co dają dziecku zabawy kreatywne
Według opracowania warszawskiej poradni psychologiczno-pedagogicznej ćwiczenia twórcze rozwijają płynność, giętkość i oryginalność myślenia, wyobraźnię oraz umiejętność wychodzenia poza schematy. To te same zdolności, z których korzystają pisarze, wynalazcy i naukowcy, a dziecko potrzebuje ich przy nauce i rozwiązywaniu codziennych problemów. Zabawy w opowiadanie przy okazji wzbogacają słownik i ćwiczą koncentrację.
Podstawa programowa wychowania przedszkolnego zakłada, że dziecko wykonuje własne eksperymenty graficzne farbą, kredką czy mazakiem oraz wyraża ekspresję twórczą podczas zabawy i czynności konstrukcyjnych. Zabawy z tej strony dobrze wpisują się w te cele, a ćwiczenia z przekonywaniem, jak Zemenełek, poradnia szczególnie poleca dzieciom nieśmiałym i wycofanym.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Przy dzieciach poniżej 3 lat trzymaj z daleka drobne elementy, które łatwo połknąć. UOKiK ostrzega szczególnie przed magnesami, bo połknięte mogą połączyć się w organizmie i uszkodzić narządy.
- Do wyklejanek sięgnij po klej roślinny rozcieńczony wodą i podłóż pod kartki podkładkę, tak jak w ćwiczeniu z bibułą opisanym przez poradnię.
- Najczęstszy błąd dorosłych to ocenianie. Komentarz „tak się nie rysuje” potrafi zamknąć dziecko na długo, a różnorodność pomysłów jest w tych zabawach wartością samą w sobie.
- Gdy po pierwszych skojarzeniach grupa milknie, nie kończ od razu. Poradnia zauważa, że po pierwszym kryzysie zwykle przychodzi kolejny wysyp pomysłów.
- Przy wspólnym rysunku reaguj od razu, jeśli ktoś oszpeca cudzą pracę albo ośmiesza kolegę. Zabawa ma budować zaufanie w grupie.
Najczęstsze pytania
Czego potrzebuję do zabaw kreatywnych w domu?
Autorka opracowania z poradni wymienia zwykłe kartki, duży arkusz papieru pakowego, kredki, długopis i flamastry. Do skojarzeń w kilka osób przyda się arkusz wielkości A0, który co kilka minut obracacie.
Jak ćwiczyć kreatywność z dzieckiem codziennie przez minutę?
Wybierzcie dowolny rzeczownik i przez minutę rzucajcie do niego jak najwięcej skojarzeń. Robione codziennie ćwiczenie szybko pokazuje, że liczba słów w tym samym czasie rośnie.
Czy w zabawach kreatywnych może być rywalizacja?
Tak, zabawa w grupie wywołuje pozytywną rywalizację i pokazuje rozwiązania, których nie widać w pojedynkę. Nagradzaj jednak liczbę i oryginalność pomysłów, a nie to, czyj rysunek jest najładniejszy.
Co zrobić, gdy dziecko mówi, że nie umie rysować?
Zaproponuj zabawy słowne, na przykład opowieść z losowanych słów albo burzę mózgów. To normalne, że jedni lepiej czują się w zadaniach słownych, a inni w plastycznych.
Czym zabawy kreatywne różnią się od plastycznych?
W plastycznych najważniejszy jest materiał i technika, a w kreatywnych liczba i oryginalność pomysłów, które często w ogóle nie wymagają kartki. Wiele ćwiczeń twórczych to czysta praca słowem i wyobraźnią.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka