Zabawy logopedyczne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy logopedyczne najwięcej dają w wieku 2-6 lat, czyli w okresie przedszkolnym, a proste ćwiczenia warg i języka poradnie opisują nawet dla niemowląt. Wystarczą lusterko, słomka, piłeczka i kilka minut wspólnej zabawy. Wspierają rozwój mowy, ale nie zastąpią diagnozy i terapii u logopedy.
Mowa to nie tylko wypowiadanie dźwięków, ale też słuchanie, rozumienie i sprawny aparat artykulacyjny: wargi, język, podniebienie i żuchwa. Każdą z tych części można ćwiczyć w zabawie, bez specjalistycznych pomocy.
Pomysły poniżej pochodzą z materiałów przedszkola publicznego, poradni psychologiczno-pedagogicznej i neurologopedki z przedszkola w Poznaniu. Znajdziesz tu ćwiczenia języka, oddechu, podniebienia i słownika, a do tego plan jednej bajki logopedycznej.
Jeśli chcesz popracować z dzieckiem nad uważnym słuchaniem, zajrzyj do działu zabawy słuchowe.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy logopedyczne dla dzieci
Wróżka sprząta domek
Czytasz bajkę o maleńkiej wróżce, a buzia dziecka staje się jej domkiem. Język zamiata podłogę za dolnymi zębami, wyciera policzki od środka, zdejmuje pajęczyny z podniebienia i powoli myje wszystkie zęby. Dziecko naśladuje to, co pokazujesz.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- lusterko (opcjonalnie)
Mecz piłkarski na stole
Z klocków albo pudełek budujecie na stole dwie bramki. Gracze dmuchają lekką piłeczkę tak, żeby wpadła do bramki przeciwnika. Kto chce utrudnić, dmucha przez rurkę.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- 2
- Rekwizyty
- piłeczka pingpongowa lub kulka z waty, klocki na bramki
Słodki talerzyk
Smarujesz talerzyk cienką warstwą dżemu, miodu albo kremu, a dziecko zlizuje go językiem do czysta. W wersji trudniejszej słodycz ląduje w kącikach ust i trzeba ją zlizać samym czubkiem języka.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- 1
- Rekwizyty
- talerzyk, odrobina dżemu lub miodu
Płatek do zaczarowanego miejsca
Kładziesz płatek kukurydziany na czubku języka, a zadaniem dziecka jest unieść go do zaczarowanego miejsca tuż za górnymi zębami. Rozgrzewką może być dotykanie czubkiem języka kolejnych płatków rozłożonych na talerzyku, zanim trafią do buzi.
- Wiek
- 4-6 lat
- Liczba dzieci
- 1
- Rekwizyty
- płatki kukurydziane
Miny przed lusterkiem
Siadacie razem przed lustrem i robicie miny: zdziwioną, przestraszoną, wesołą. Potem kląskacie jak konik, przesuwacie powietrze z jednego policzka do drugiego i chuchacie na szybę, żeby porysować palcem po zaparowanym lustrze. Odbicie pomaga dziecku kontrolować ruchy ust i języka.
- Wiek
- od 2 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- lustro
Chory miś
Miś jest przeziębiony, a dziecko pokazuje, co mu dolega: kaszle, chrapie na wdechu i wydechu, płucze gardło z głośnym gul, gul. Na koniec energicznie powtarza sylaby uku, ugu, ogo. W ten sposób przedszkole z Tułowic proponuje ćwiczyć podniebienie miękkie.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- pluszowy miś
Kuchenne zagadki
Opisujesz jakiś przedmiot z kuchni, nie mówiąc jego nazwy: jest okrągły, gorący, gotuje się w nim zupa. Dziecko zgaduje, a potem samo układa zagadkę dla ciebie. Zabawa ćwiczy słownik i układanie zdań.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Co tu nie pasuje?
Kładziesz przed dzieckiem trzy przedmioty: dwa podobne i jeden inny, na przykład dwie łyżki i skarpetkę. Dziecko wskazuje intruza i musi powiedzieć, dlaczego nie pasuje. Najcenniejsze jest właśnie to uzasadnienie.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- trzy przedmioty z domu
Zabawa w sklep
Jedna osoba jest sprzedawcą, druga klientem, a na ladzie stoją prawdziwe produkty z kuchni. Trzeba się przywitać, poprosić, zapytać o cenę, podziękować. Dziecko ćwiczy dialog, grzecznościowe zwroty i przy okazji liczenie.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- produkty z kuchni, pudełka
Echo
Mówisz słowo albo dźwięk, a dziecko powtarza je jak echo w górach. Zmieniaj tempo i wysokość głosu: raz szeptem, raz grubym głosem niedźwiedzia, raz piskliwie jak myszka. Po kilku rundach niech to dziecko prowadzi.
- Wiek
- od 2 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Jak poprowadzić bajkę logopedyczną o wróżce
-
Usiądźcie przed lustrem
Wybierz spokojne miejsce z dużym lustrem, w którym oboje się widzicie. Dziecko obserwuje twoje ruchy i jednocześnie kontroluje swoje.
-
Rozgrzej buzię
Zacznijcie od szerokiego ziewania, nadymania policzków i wypuszczania powietrza. Porządnie zmarszczcie twarz, a potem rozluźnijcie wszystkie mięśnie.
-
Opowiadaj i pokazuj
Czytaj bajkę powoli, a przy każdej czynności wróżki najpierw sam pokaż ruch, potem poczekaj na dziecko. Mała wróżka to wysoki głos, wielki świat to niski i ręce szeroko rozłożone.
-
Porządki językiem
Przy sprzątaniu domku prowadź język po kolei: podłoga, ściany, sufit, na koniec bardzo powolne mycie zębów. Chwal każdą próbę, nawet niedokładną.
-
Stopniuj trudność
Poradnia z Szydłowca przypomina o zasadzie stopniowania: najpierw pojedyncza głoska, potem sylaba, dopiero później wyrazy jedno-, dwu- i trzysylabowe. Nie przeskakuj etapów.
-
Zakończ uśmiechem
Wróżka dziękuje za pomoc, a wy kończycie szerokim uśmiechem do lustra. Jeśli któryś ruch stale sprawia dziecku kłopot, zanotuj go i pokaż logopedzie.
Jakie zabawy logopedyczne w jakim wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| do 3 lat | Mlaskanie, prr i brr wargami, stukanie ząbkami, dmuchanie na zabawki na nitce i na bańki, zabawy w a ku ku | Ćwiczenia wplataj w kąpiel, karmienie i przewijanie, zamiast wydzielać na nie osobny czas |
| 3-4 lata | Miny przed lusterkiem, echo, chory miś, bajki z dźwiękami zwierząt | Mów pełnymi słowami, bez przesadnych zdrobnień i dziecięcego języka |
| 5-6 lat | Wróżka sprząta domek, płatek za górnymi zębami, mecz na stole, zagadki i zabawa w sklep | Zgodnie z podstawą programową dziecko pod koniec przedszkola powinno mówić płynnie i wyraźnie, więc wyraźne trudności to sygnał do konsultacji |
| 7 lat i więcej | Ćwiczenia przygotowujące do konkretnej głoski, na przykład R, dobrane przez logopedę | Ćwiczenia na konkretną głoskę dobiera logopeda po badaniu, bo każde dziecko potrzebuje innej drogi |
Co dają dziecku zabawy logopedyczne
Neurologopedka Monika Sudoł przypomina, że rozwój mowy ma ogromne znaczenie dla rozwoju intelektualnego i emocjonalnego dziecka, a kłopoty z mówieniem mogą prowadzić do trudności w nauce, niższej samooceny i problemów z rówieśnikami. Zabawy przed lustrem, ze słomką i w dialogu usprawniają aparat artykulacyjny, a dźwiękonaśladowcze wspierają słuch fonemowy.
Podstawa programowa wychowania przedszkolnego zakłada, że dziecko kończące przedszkole mówi płynnie, wyraźnie i rytmicznie, poprawnie wypowiada ciche i głośne dźwięki mowy oraz rozróżnia głoski na początku i końcu prostych słów. Domowe zabawy pomagają ten cel osiągnąć, ale wspierają, a nie zastępują pracy logopedy, który jako jedyny postawi diagnozę.
Na co uważać przy zabawach logopedycznych
- Nie diagnozuj sam. Jeśli coś cię niepokoi, pierwszym krokiem jest wizyta u logopedy, który dobierze ćwiczenia do konkretnego dziecka.
- Pomiń ćwiczenia z wysuwaniem języka, jeśli dziecko w spoczynku i tak trzyma język na zewnątrz. Takie zalecenie podaje poradnia z Szydłowca.
- Przy piciu przez słomkę pilnuj, by dziecko trzymało ją wargami, a nie zębami, i wybieraj gęstsze napoje, które wymagają więcej pracy.
- Zabawy z dżemem czy miodem mają tylko umilić ćwiczenia, więc traktuj je jak okazjonalną nagrodę, a nie codzienny deser.
- Unikaj poprawiania dziecka w pół słowa. Lepiej powtórz jego wypowiedź w poprawnej formie, na przykład: tak, piesek robi hau-hau.
Najczęstsze pytania
Czy do zabaw logopedycznych potrzebne są specjalne pomoce?
Nie. Neurologopedka z Poznania poleca zwykłe rzeczy: skrawki waty i płatki kosmetyczne do zdmuchiwania z dłoni, garnki i drewniane łyżki do domowej orkiestry, skarpety do segregowania po praniu.
Od kiedy można bawić się z dzieckiem logopedycznie?
Od pierwszych miesięcy życia. Poradnia w Szydłowcu opisuje delikatny masaż twarzy już od 2. miesiąca, a około 9. miesiąca zabawy w naśladowanie odgłosów zwierząt i pytania gdzie jest.
Czym różnią się zabawy logopedyczne od artykulacyjnych?
Logopedyczne obejmują oddech, słuch, słownik i rozmowę, a zabawy artykulacyjne skupiają się na ruchach warg, języka i żuchwy. Te drugie są więc jedną z części szerszej pracy nad mową.
Co zrobić, gdy dziecko nie chce ćwiczyć buzi?
Zamień ćwiczenie w wyzwanie: kto dalej przedmucha papierek przez słomkę, kto szybciej zliże miód z ust pomalowanych jak szminką. Pomagają też ulubione zabawki i gry planszowe, przy których naturalnie się rozmawia.
Czy wspólne czytanie to też zabawa logopedyczna?
Tak, jeśli książka staje się początkiem rozmowy. Pytaj, kto to jest i co wydarzy się dalej, wybieraj teksty z rymami i powtórzeniami i zachęcaj dziecko do powtarzania dźwięków oraz imion bohaterów.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka