Zabawy w lesie dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Leśne zabawy świetnie sprawdzają się już u 3-latków, a do kilkunastu różnych gier wystarczą szyszki, patyki, liście i 1 długa lina. Dobrze działają gry z zasłoniętymi oczami, zagadki kolorów i wspólne muzykowanie na patykach. Po powrocie obowiązkowo obejrzyj dziecko pod kątem kleszczy.
Las to plac zabaw, który nigdy się nie nudzi. Każdego dnia wygląda trochę inaczej, pachnie inaczej po deszczu i skrywa nowe skarby pod liśćmi. Wystarczy dać dziecku zadanie, a zwykły spacer zamienia się w wyprawę badawczą.
Pomysły poniżej pochodzą ze zbioru, który przygotował Polski Instytut Przedszkoli Leśnych na podstawie doświadczeń przedszkola działającego w lesie. Większość angażuje zmysły: dotyk, słuch, węch i wzrok, a przy okazji ruch i współpracę w grupie.
Znajdziesz tu też instrukcję zabawy w odnajdywanie drzewa z zamkniętymi oczami, tabelę dla różnych grup wiekowych i najważniejsze zasady ochrony przed kleszczami według zaleceń służby zdrowia.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy w lesie dla dzieci
Znajdź swoje drzewo
Dziecko z zasłoniętymi oczami zostaje zaprowadzone do drzewa, krzewu albo głazu i dokładnie poznaje go dłońmi. Potem wraca na start, zdejmuje opaskę i próbuje odnaleźć miejsce, które zapamiętało dotykiem. Młodsze dzieci bawią się w wersji grupowej, 5-6-latki w parach.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- pary albo grupa
- Rekwizyty
- opaski na oczy
Ścieżka bosych stóp
Patykiem rysuje się na ziemi pas szeroki na około pół metra i długi na 3-4 metry, podzielony na odcinki po 40-50 cm. Dzieci wypełniają je trawą, szyszkami, liśćmi, igliwiem, żwirem czy kasztanami, a potem przechodzą boso. W trudniejszej wersji idą z zamkniętymi oczami i zgadują, po czym stąpają.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- patyk, znaleziska z okolicy
Kolory natury
Każda grupa losuje kilka kawałków kolorowego papieru i szuka w lesie dokładnie takich samych barw. Znalezisk się nie zrywa, tylko obserwuje i zapamiętuje. Na koniec grupy opowiadają, gdzie znalazły poszczególne kolory.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- małe grupy
- Rekwizyty
- kawałki kolorowego papieru
Leśny koktajl zapachów
Dzieci wrzucają do papierowego kubka to, co pachnie w okolicy, i rozgniatają patykiem, można też dolać odrobinę wody. Potem wymyślają nazwę koktajlu i supermoc, jaką daje jego powąchanie. Na koniec wszyscy chodzą między sobą i dają powąchać swoje mieszanki.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- pojedynczo lub w małych grupach
- Rekwizyty
- papierowe kubki, patyki
Tajemnicza droga
Dorosły rozpina linę między kilkoma drzewami, a na końcu trasy zawiązuje supeł. Dzieci z zasłoniętymi oczami idą, trzymając się liny. Następne rusza dopiero wtedy, gdy poprzednie jest w połowie drogi.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- dowolna, po kolei
- Rekwizyty
- długa lina, opaski na oczy
Galeria na chustach
Każda grupa dostaje rozłożoną na ziemi chustę i szuka w lesie elementów pasujących do jej kolorów. Ze znalezisk układa na chuście kompozycję. Potem wszyscy spacerują od obrazu do obrazu jak po galerii i rozmawiają o dziełach.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- kilkuosobowe grupy
- Rekwizyty
- kolorowe chusty
Nietoperz i ćma
Dzieci trzymają się za ręce w kole, a w środku są nietoperz z zawiązanymi oczami i ćma. Nietoperz goni ćmę, wołając „nietoperz”, a ćma za każdym razem odpowiada „ćma”. Zabawa pokazuje, jak nietoperze polują za pomocą echolokacji, bo im częściej nietoperz woła, tym łatwiej namierzyć zdobycz.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa w kole
- Rekwizyty
- opaska na oczy
Zając i lisy
Na ziemi leży plecak albo gałąź udająca zająca. Połowa grupy z zasłoniętymi oczami stoi wokół niego w odległości 6-8 kroków, a druga połowa to lisy, które próbują bezszelestnie podejść i dotknąć zająca. Kto usłyszy lisa, wskazuje ręką kierunek, a trafnie wskazany lis wraca na start.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- 2 równe grupy
- Rekwizyty
- opaski, przedmiot udający zająca
Leśna orkiestra
Każde dziecko robi instrument z tego, co znajdzie w lesie, ale wyłącznie z materiałów naturalnych, a nie z porzuconej puszki. Potem grupa gra wspólnie pod batutą dyrygenta. Ręce w górze oznaczają głośno, opuszczone cicho, schowane za plecami ciszę, a szybkie lub wolne machanie zmienia tempo.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- 2 grupy
- Rekwizyty
- kamienie, gałęzie, szyszki, suche liście
Badania po sznurze
Sznur z supłami rozkłada się na ziemi w linii prostej albo w okręgu. Dzieci dokładnie oglądają teren w promieniu około 20 cm od każdego węzła. Potem opowiadają, jakie zwierzęta, rośliny, kolory i kształty udało im się dostrzec.
- Wiek
- przedszkole i szkoła
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- sznur z 5 supłami co około 1 m
Jak poprowadzić zabawę „Znajdź swoje drzewo”
-
Wybierz miejsce
Znajdź fragment lasu z kilkoma drzewami o różnej korze i bez nisko zwisających gałęzi. Wyznacz granice terenu, które dzieci łatwo zobaczą, na przykład ścieżkę i powalony pień.
-
Opowiedz o zadaniu
Wyjaśnij, że dzieci będą poznawać drzewo jak detektywi, tylko dłońmi i nosem. Zapowiedz, że opaskę zdejmuje się dopiero po powrocie na start.
-
Pokaż na sobie
Zamknij oczy i obmacaj pień przy dzieciach, głośno opisując, co czujesz: szorstką korę, mech od jednej strony, wystający korzeń. To podpowiedź, na co zwracać uwagę.
-
Runda w grupie
Z młodszymi dziećmi prowadźcie jedno dziecko wspólnie, trzymając się za ręce. Cała grupa kibicuje, gdy po zdjęciu opaski szuka swojego drzewa.
-
Zabawa w parach
Starsze przedszkolaki dobierają się w pary i na zmianę prowadzą się nawzajem. Przewodnik odpowiada za to, by partner nie potknął się o korzenie.
-
Rozmowa przy drzewach
Na koniec każdy staje przy swoim drzewie i mówi, po czym je rozpoznał. Porównajcie, czy wszystkie drzewa miały taką samą korę.
Zabawy w lesie a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Ścieżka bosych stóp, spacer z szyszką na głowie, układanie obrazków z szyszek i kamieni | Zabawy z zasłoniętymi oczami prowadź w wersji grupowej, z dorosłym tuż obok |
| 5-6 lat | Znajdź swoje drzewo w parach, Zając i lisy, Nietoperz i ćma, badania po sznurze | Wyznacz granice terenu tak, żeby były dobrze widoczne, i wracaj do nich przed każdą grą |
| 7-9 lat | Szukanie liścia do pary w 3-4-osobowych zespołach, prowadzenie leśnego dziennika, obserwacje z lupą | Ucz obserwowania bez zrywania: kolory i rośliny zapamiętuje się, a nie zbiera garściami |
| 10 lat i więcej | Budowa szałasu trwająca kilka dni, leśny tor przeszkód z mierzeniem czasu | Liny do toru mocuje i przecina dorosły, a scyzoryk nie trafia do rąk dzieci bez nadzoru |
Co zabawy w lesie dają dziecku
Podstawa programowa wychowania przedszkolnego opisuje spacery i pobyt na powietrzu jako okazję do zrozumienia, że człowiek jest częścią przyrody. Podkreśla, że przez stały kontakt z naturą dzieci rozwijają wiele umiejętności kluczowych w dalszej nauce, a korzystając z lupy, mikroskopu czy atlasu, stają się uważnymi badaczami, które zadają pytania i opierają wnioski na dowodach.
Ten sam dokument zauważa, że ruch, szczególnie na powietrzu, wzmacnia nie tylko odporność, ale i otwartość na nowe wyzwania. W klasach 1-3 nowa podstawa zaleca, by dzieci spędzały jak najwięcej czasu poza salą lekcyjną, prowadząc obserwacje i eksperymenty. Autorzy zbioru leśnych zabaw dodają, że las daje świetne warunki do zabawy przy minimalnym użyciu gotowych materiałów.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Ubierz dziecko w długie spodnie z nogawkami wpuszczonymi w buty, zakryte obuwie i bluzę z długim rękawem, a skórę zabezpiecz środkiem odstraszającym kleszcze. Tak radzi pacjent.gov.pl.
- Po wyjściu z lasu obejrzyj skórę dziecka jeszcze przed wejściem do domu, łącznie z zakrytymi częściami ciała i włosami. Kleszcza usuń jak najszybciej, najlepiej w ciągu 24 godzin, pęsetą chwyconą tuż przy skórze i pociągniętą w górę ze stałą siłą, a miejsce zdezynfekuj.
- Nie smaruj kleszcza tłuszczem ani żadną inną substancją, bo zwiększa to ryzyko zakażenia.
- Teren każdej zabawy wyznacz łatwo dostrzegalnymi granicami. W grach z zasłoniętymi oczami usuń z trasy suche gałęzie na wysokości twarzy i zachowaj odstępy między dziećmi.
- Leśny koktajl jest wyłącznie do wąchania. Umów się z dziećmi, że niczego znalezionego w lesie nie wkłada się do buzi bez zgody dorosłego.
Najczęstsze pytania
Ile czasu przedszkolaki powinny spędzać na dworze?
Według nowej podstawy programowej dzieci powinny mieć zajęcia na świeżym powietrzu codziennie, a co najmniej raz w tygodniu przebywać poza budynkiem przedszkola dłużej niż godzinę. Wyjątkiem są dni z alertami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa albo bardzo złą pogodą.
Kiedy po ukąszeniu kleszcza może pojawić się rumień?
Pacjent.gov.pl podaje, że rumień pojawia się zwykle około 7. dnia, choć nie u każdego, dlatego przez kolejne dni obserwuj skórę i samopoczucie dziecka. Jeśli nie umiesz sam usunąć kleszcza, zgłoś się do przychodni POZ albo do ambulatorium nocnej opieki zdrowotnej.
Jakie zabawy w lesie jesienią?
Z szyszek obwiązanych sznurkiem długości 30-40 cm, posmarowanych masłem orzechowym i obtoczonych w ziarnach, powstają karmniki dla ptaków, pamiętaj tylko, że dokarmianie trzeba prowadzić aż do wiosny. Na suchych liściach dębu dzieci mogą też narysować list do Pani Jesieni i zostawić go w koszyku na noc.
Czy w lesie można malować bez farb?
Tak, od kwietnia do października przyroda sama dostarcza barwników z kwiatów, liści i owoców, więc 2-3-osobowe zespoły mogą malować nimi na sztywnych kartkach. Przy wilgotnej pogodzie świetnie sprawdza się też malowanie palcami błotem na kartonie.
Czym różnią się zabawy w lesie od terenowych?
Tutaj skupiamy się na poznawaniu lasu zmysłami, w małej przestrzeni i spokojnym tempie. Większe gry z mapą, zadaniami i patrolami opisujemy w zabawach terenowych, a dzieci zakochane w przyrodzie mogą rozwinąć pasję na obozach przyrodniczych.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka