Zabawy wyciszające dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy wyciszające najlepiej działają u dzieci od 3 lat, gdy trwają krótko i odbywają się w cichym, przyciemnionym miejscu. Dla przedszkolaków sprawdzają się masażyki z opowieścią i zawijanie w koc, dla starszych wyobrażone podróże z zamkniętymi oczami. Wybieraj je po zabawach ruchowych albo przed snem, a nie zamiast ruchu.
Hałas, pośpiech i nadmiar wrażeń sprawiają, że dziecko nie potrafi samo zwolnić. Zabawa wyciszająca działa jak most między gonitwą a odpoczynkiem: angażuje ciało, ale w coraz wolniejszym rytmie.
Zebraliśmy dziesięć pomysłów z materiałów przedszkoli, placówki doskonalenia nauczycieli i poradni psychologiczno-pedagogicznej. Są wśród nich zabawy dla pary rodzic i dziecko oraz takie, które uspokoją całą grupę na dywanie.
Dłuższe ćwiczenia z oddechem opisujemy osobno w dziale zabawy oddechowe, a techniki na głębokie odprężenie w dziale zabawy relaksacyjne.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy wyciszające dla dzieci
Spacer na kolanach
Opowiadasz o wyprawie, a dzieci ilustrują ją dłońmi na własnych udach: zwykłe kroki to płaskie klepanie, bieg to szybsze, galop konia to rytm, a skradanie się do sarenki to dotyk samymi opuszkami. Na koniec zmęczeni wędrowcy wloką się do domu coraz wolniej, więc zabawa sama wygasa.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Myszka na półeczce
Masażyk z rymowanką o myszce w puszystej kurteczce, która znajduje na półce żółty ser. Każdej linijce odpowiada inny dotyk na plecach dziecka: powolne głaskanie, delikatne ściskanie, szybkie klepanie przy strzepywaniu okruszków i znów głaskanie na koniec. Tempo zwalnia razem z opowieścią.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- pary
- Rekwizyty
- brak
Masa do ugniatania
Z mąki pszennej i ziemniaczanej, oleju, wody i odrobiny barwnika spożywczego robicie miękką masę. Dziecko ją ugniata, kroi, ściska i rozciąga, a powtarzalne ruchy dłoni pomagają zwolnić. Przedszkole w Przechlewie pisze, że taka masa zajmuje malucha nawet na 30-60 minut samodzielnej zabawy.
- Wiek
- przedszkolaki
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- mąka pszenna i ziemniaczana, olej, woda, barwnik spożywczy, pojemnik
Smok i gorąca pizza
Dwa krótkie ćwiczenia oddechowe na uspokojenie. Smok wciąga powietrze nosem i wypuszcza je buzią, jakby ział ogniem. Przy pizzy dziecko wyobraża sobie gorący kawałek na dłoni: najpierw wącha go nosem, a potem długo studzi, dmuchając.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Masaż od głowy do dłoni
Dorosły i dziecko siadają razem na dywanie albo kanapie i masują się nawzajem, kolejno: głowa, skronie, uszy, policzki, szyja, ramiona, przedramiona i dłonie. Możecie wymyślić wspólny wierszyk, który opowiada historię paluszków. Ruchy są wolne i powtarzalne.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- pary
- Rekwizyty
- dywan lub kanapa
Papierowa wojna
Zabawa na rozładowanie energii przed wyciszeniem. Dwie grupy dostają kule zgniecione z gazet i każda ma swój teren. Na znak wszyscy przerzucają kule na stronę przeciwników, a po określonym czasie każda drużyna liczy kule na swoim polu; wygrywa ta, która ma ich mniej. Po wojnie przychodzi czas na ciszę.
- Wiek
- przedszkolaki i starsi
- Liczba dzieci
- dwie równe grupy
- Rekwizyty
- kule z gazet
Cienie na ścianie
W ciemnym pomieszczeniu świecisz latarką na ścianę, a dziecko układa z dłoni zwierzęta i postacie. Możecie odgrywać krótkie scenki cieni i zmieniać się rolami. Przyciemnione światło samo w sobie sprzyja zwolnieniu tempa.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- latarka
- Miejsce
- zaciemniony pokój
Termometr złości
Gdy emocje buzują, poproś dziecko, żeby pokazało swoją złość: jak duża jest na skali od 1 do 10 albo na narysowanym termometrze. Może ją też narysować i o niej opowiedzieć. Ty słuchasz uważnie i nazywasz uczucie, na przykład: widzę, że jest ci przykro.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- 1
- Rekwizyty
- kartka, kredki
Zaczarowany dywan
Wizualizacja prowadzona spokojnym głosem: krzesło zamienia się w miękki dywan, który wylatuje przez okno nad ulicami miasta. Dziecko ląduje w wybranym przez siebie miejscu, dotyka kory drzew, słucha ptaków, a potem wraca tą samą drogą.
- Wiek
- od 5 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- krzesło lub mata
Kto kogo mocniej kocha?
Rodzic i dziecko przytulają się mocno i siłą uścisku udowadniają, kto kocha bardziej. Uścisk rośnie, a razem z nim śmiech. Jedna zasada jest stała: dziecko zawsze wygrywa.
- Wiek
- 3-6 lat
- Liczba dzieci
- 1
- Rekwizyty
- brak
Jak poprowadzić wizualizację „Zaczarowany dywan”
-
Przygotuj salę
Wybierz ciche pomieszczenie, przyciemnij światło i wyłącz źródła hałasu. Im mniej bodźców z zewnątrz, tym łatwiej dzieciom wejść w opowieść.
-
Wygodna pozycja
Poproś, by każdy usiadł albo położył się możliwie najwygodniej i zamknął oczy. Wystarczy zwykłe krzesło, bo to ono za chwilę zamieni się w dywan.
-
Wejście w relaks
Skieruj uwagę dzieci na oddech, a potem na napinanie i rozluźnianie mięśni. Mów wolno i rób przerwy, żeby wyobraźnia zdążyła pracować.
-
Podróż
Opowiedz, jak dywan unosi się, przez okno wypływa w słoneczny dzień i zabiera każdego tam, gdzie chciałby być. Zapraszaj do oglądania drzew, dotykania kory, wąchania i słuchania.
-
Chwila dla siebie
Powiedz, że w tym miejscu każdy może zrobić to, na co ma ochotę: potańczyć, pośpiewać, po prostu posiedzieć. Daj na to chwilę ciszy.
-
Powrót
Poprowadź powrót dywanem do sali, a potem poproś, by dzieci otworzyły oczy dopiero wtedy, gdy będą gotowe, przeciągnęły się i wróciły do tu i teraz.
Jakie zabawy wyciszające w jakim wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Smok i gorąca pizza, masaż od głowy do dłoni, krótkie masażyki z rymowanką w parze z dorosłym | Dotyk ma być przyjemny dla obu stron; gdy dziecko się wierci, skróć zabawę |
| 5-6 lat | Myszka na półeczce w parach dzieci, masa do ugniatania, cienie z latarką | W grupie pilnuj, by masaż był naprawdę delikatny, a nikt nie zamienił go w szturchanie |
| 7-9 lat | Papierowa wojna, a po niej wyobrażone podróże i spacer opowiadany na kolanach | Dzieci z nadmiarem energii najpierw potrzebują ruchu, dopiero potem ciszy |
| 10 lat i więcej | Dłuższe wizualizacje z opisem zapachów i dźwięków, termometr złości w formie rozmowy | W starszej grupie masaże lepiej zastąpić pracą z wyobraźnią, którą poradnia poleca także młodzieży |
Co dają dziecku zabawy wyciszające
Materiały Powiatowego Centrum Edukacji w Brzesku wymieniają korzyści z relaksacji: przeciwdziała stanom lękowym, zmniejsza napięcie mięśni, poprawia samopoczucie i obraz siebie, sprzyja dobremu snu, przeciwdziała zmęczeniu i pozwala szybko zregenerować siły psychiczne. Dla najmłodszych szczególnie przystępną formą relaksu są masażyki połączone z opowieścią.
Warszawska poradnia psychologiczno-pedagogiczna poleca wizualizacje dzieciom niespokojnym, nadpobudliwym, przemęczonym i tym, które mają kłopot z zasypianiem, bo uczą wyciszania i skupiania uwagi na doznaniach z wielu zmysłów. Pamiętaj, że zabawa wspiera dziecko, ale nie zastępuje pomocy psychologa, gdy lęk nie mija i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Zawijając dziecko w koc, obejmuj materiałem tylko ciało, a nie głowę, i pozwól mu w każdej chwili się wydostać.
- Najczęstszy błąd to wyciszanie grupy, która jeszcze nie wybiegała energii. Placówka doskonalenia nauczycieli z Brzeska zaleca naprzemienne planowanie zajęć spokojnych i ruchowych.
- Dziecku nadpobudliwemu dawaj jedno polecenie naraz i dziel zabawę na krótkie etapy. Uprzedzaj też, co wydarzy się za chwilę, bo przewidywalność daje mu poczucie bezpieczeństwa.
- Zanim dzieci zaczną masować się w parach, pokaż ruchy na sobie lub na drugim dorosłym. Przy masażykach dotyk ma być delikatny i zostawić przyjemne wrażenie.
- Jeśli strach dziecka trwa długo i wyraźnie przeszkadza mu w życiu, porozmawiaj ze specjalistą z poradni psychologiczno-pedagogicznej zamiast szukać kolejnych zabaw.
Najczęstsze pytania
Jaka zabawa wyciszająca sprawdzi się przed snem?
Przedszkole w Przechlewie poleca przed zaśnięciem mocniejszy masaż z dociskiem, rysowanie palcem po plecach i głaskanie stóp. Przedszkole zaleca te pieszczoty szczególnie wieczorem, gdy dziecko ma kłopot z zaśnięciem.
Co zrobić, gdy dziecko czegoś się boi?
Materiały z Brzeska proponują oswajanie straszków: dziecko rysuje swój lęk, nadaje mu imię i pokazuje, jak jest duży, na przykład na drabinie strachu albo na czterech rysunkach od największego do najmniejszego. Jeśli strach nie mija, warto skonsultować się ze specjalistą.
Czym różnią się zabawy wyciszające od zabaw dywanowych?
Wyciszające mają jeden cel, czyli zwolnienie tempa po wysiłku lub przed snem. Zabawy dywanowe to szersza grupa zajęć w kręgu, które mogą być też wesołe, głośne i ruchowe.
Czy zawijanie w koc pomaga się wyciszyć?
Wiele dzieci to lubi. Zielonogórskie przedszkole opisuje zabawę w burrito: ciasno otulasz ciało dziecka kocem i lekko je kołyszesz, a potem ono może zawinąć ciebie. Przedszkole w Przechlewie nazywa taki naleśnik sztandarową zabawą terapeutów integracji sensorycznej i poleca ją przed snem.
Jak wyciszać dziecko bardzo ruchliwe?
Takie dziecko często potrzebuje prowadzenia za rękę i nauki przez dotyk, a także czasu na działanie we własnym tempie. Chwal je szczegółowo zaraz po tym, jak coś się uda, bo potrzebuje od razu wiedzieć, że zrobiło dobrze.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka