Zabawy animacyjne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy animacyjne sprawdzają się już u 3-latków, a jedna runda trwa zwykle kilka minut, więc łatwo zbudować z nich cały program. Chodzi w nich o wspólne działanie bez przegranych: powitanie w kole, zamianę miejsc, pantomimę i spokojne zakończenie. Prowadzący zaprasza do zabawy, zamiast ją narzucać.
Animator na urodzinach, wychowawczyni na pierwszym spotkaniu grupy, opiekun kolonii w deszczowe popołudnie: każdy z nich potrzebuje zestawu zabaw, które ruszą dzieci z miejsca i połączą je w zespół. Właśnie temu służą zabawy animacyjne, wywodzące się z pedagogiki zabawy.
Ich wspólną cechą jest to, że nikt nie zostaje widzem. Grają wszyscy naraz, role szybko się zmieniają, a punkty i ranking schodzą na dalszy plan. Liczy się dobra atmosfera i to, żeby nieśmiałe dziecko też znalazło swoje miejsce w kole.
Niżej znajdziesz sprawdzone propozycje z opisami przedszkoli i organizacji edukacyjnych, instrukcję jednej zabawy, podpowiedzi według wieku i gotowy szkielet programu animacji.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy animacyjne dla dzieci
Powitanie w dwóch kołach
Dzieci ustawiają się w dwóch kołach: wewnętrzne stoi w miejscu, zewnętrzne zwraca się twarzami do partnerów. Wszyscy klaszczą rytmicznie w swoje dłonie i w dłonie pary, wypowiadając powitalną rymowankę. Potem zewnętrzne koło przesuwa się o jedno miejsce w prawo i każdy wita kolejną osobę.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- parzysta
- Rekwizyty
- brak
Ja jestem
Dzieci po kolei przedstawiają się całym ciałem. Na „ja” tupią jedną nogą, na „jestem” drugą, a przy własnym imieniu podskakują obunóż. Zabawa służy nauce imion, więc najlepiej sprawdza się pierwszego dnia w nowej grupie.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- brak
Sałatka jarzynowa
Dzieci siedzą na krzesełkach w kole, a prowadzący stoi w środku i dzieli je na równe zespoły: marchewki, groszek, kukurydzę. Wywołane warzywo musi szybko zamienić się miejscami. Najpierw wzywa się pojedyncze zespoły, później wszystkie naraz.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- krzesełka
Która godzina, Panie Wilku?
Wilk siedzi na końcu sali, a zajączki stoją po przeciwnej stronie za sznurkiem, który jest ich bezpieczną strefą. Zajączki pytają o godzinę, a wilk odpowiada liczbą od 1 do 12 i tyle kroków robią w jego stronę. W wybranym przez siebie momencie wilk rusza w pogoń, a zajączki uciekają za sznurek.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- od 3
- Rekwizyty
- sznurek
- Miejsce
- sala lub trawnik
Kot i mysz
Dwóm ochotnikom zawiązuje się oczy i każdy trzy razy się obraca. Kot próbuje złapać mysz, kierując się wyłącznie słuchem, a reszta grupy w ciszy się przygląda. Gdy kot złapie mysz, wybiera się nową parę.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- od 3
- Rekwizyty
- 2 chustki na oczy
Jestem piłką
Dzieci stoją w kole, a prowadzący z piłką w rękach staje w środku. Wszyscy zamieniają się w piłki i powtarzają to, co dzieje się z prawdziwą: gdy odbija się od podłogi, skaczą w tym samym tempie, gdy się kołysze, kołyszą się na boki, a gdy się toczy, turlają się po dywanie. Na koniec prowadzący wystukuje piłką rytm, a grupa go wyklaskuje.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- piłka
U zegarmistrza
Grupa dzieli się na kilka zespołów, a każdy ustala, jak będzie brzmiał jego zegar: cyk-cyk, tik-tak albo bim-bam-bom. Każdy zegar tyka we własnym tempie i rytmie, więc sala zamienia się w warsztat pełen różnych dźwięków.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- kilka małych grup
- Rekwizyty
- brak
Ciasteczka
Dzieci siedzą z prowadzącym w kole i pokazują samymi gestami i minami, jak powstają ciasteczka. Z dłoni robią miskę, wsypują składniki, mieszają łyżką, wałkują ciasto i wycinają kształty foremkami. Taka pantomima daje chwilę oddechu po bieganiu, a wciąż angażuje wszystkich.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- brak
Zajączki
Dzieci siedzą w kole i odliczają po kolei, a każde zapamiętuje swój numer. Prowadzący robi z dłoni zajęcze uszy, kiwa nimi i mówi: zajączek numer jeden pozdrawia zajączka numer pięć. Wywołany porusza uszami i przekazuje pozdrowienie dalej, podając swój numer i numer kolejnego zajączka.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- brak
Iskierka
Wszyscy siedzą w kole po turecku i trzymają się za ręce. Prowadzący wypowiada krótką formułę i lekko ściska dłoń sąsiada, a uścisk wędruje od osoby do osoby. Gdy iskierka wróci do prowadzącego, ten zamyka zabawę umówionym zdaniem.
- Wiek
- przedszkole
- Liczba dzieci
- cała grupa
- Rekwizyty
- brak
Jak poprowadzić „Sałatkę jarzynową”
-
Ustaw krzesełka
Zrób koło z krzesełek tak, by między nimi dało się swobodnie przejść. Sam stań w środku, żeby wszyscy cię widzieli i słyszeli.
-
Podziel grupę na warzywa
Idąc po kole, przypisuj dzieciom po kolei nazwy: marchewka, groszek, kukurydza. Zespoły powinny być równe, a sąsiedzi mieć różne warzywa.
-
Pokaż zasadę
Wywołaj jedno warzywo i razem z tymi dziećmi przejdź powoli na nowe miejsca. Zaznacz, że zamiana odbywa się szybkim krokiem, a nie biegiem na oślep.
-
Runda próbna
Wzywaj po kolei każdy zespół, aż wszyscy choć raz zmienią miejsce. W tym czasie łatwo wyłapać dzieci, które zapomniały, jakim są warzywem.
-
Właściwa zabawa
Przyspiesz tempo, wołaj dwa zespoły jednocześnie, a od czasu do czasu wszystkie warzywa naraz. Możesz oddać rolę prowadzącego dziecku, które chce spróbować.
-
Wyciszenie
Kiedy energia opadnie, poproś grupę o chwycenie się za ręce i przejdź do spokojnej zabawy w kole, na przykład Iskierki.
Zabawy animacyjne w różnym wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Przedstawianie się ruchem jak w Ja jestem, pantomima Ciasteczka, Iskierka w małym kole | Nieśmiałe dziecko może najpierw tylko patrzeć, nie ciągnij go na środek |
| 5-6 lat | Zamiana miejsc w Sałatce jarzynowej, gonitwa z dialogiem jak Pan Wilk, pozdrowienia z numerami w Zajączkach | W gonitwach wyznacz wyraźną bezpieczną strefę i jeden kierunek ucieczki |
| 7-9 lat | Powitanie w dwóch kołach z własną rymowanką, zegary z rytmami wymyślonymi przez dzieci | Nie zamieniaj zabawy w zawody z tabelą wyników, bo zniknie jej integracyjny sens |
| 10 lat i więcej | Zabawy fabularyzowane według scenariusza, krótkie gry dyskusyjne, informacja zwrotna na koniec | Dopasuj scenariusz do oczekiwań grupy i pozwól uczestnikom współtworzyć zasady, zamiast je narzucać |
Co zabawy animacyjne dają dziecku
Tekst o pedagogice zabawy autorstwa Elżbiety Kędzior-Niczyporuk, udostępniony w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej, opisuje, że takie zajęcia stwarzają sytuacje sprzyjające rozwojowi społecznemu: dziecko doświadcza odpowiedzialności za drugą osobę, samo podejmuje decyzje i współpracuje w grupie. Uczy się też spostrzegać, nazywać i wyrażać swoje uczucia oraz szanować uczucia innych.
Autorka przytacza obserwacje z grupy w wieku młodszoszkolnym: dzieci zabierały głos bez obawy przed wyśmianiem, grupa była zdyscyplinowana bez ostrych kar, bo przestrzegała zasad ustalonych wspólnie, a w wolnym czasie dzieci same wracały do poznanych zabaw. Wymieniono tam również rozwój percepcji i koordynacji słuchowo-wzrokowo-ruchowej oraz umuzykalnienie dzięki tańcom integracyjnym.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Przy zabawach z zasłoniętymi oczami, jak Kot i mysz, usuń z sali krzesła i zabawki, a resztę grupy posadź pod ścianą. Stój blisko graczy i zatrzymaj ich, zanim dojdą do przeszkody.
- Sznurek wyznaczający bezpieczną strefę przyklej taśmą albo zastąp linią z kredy, żeby uciekające dzieci się o niego nie potknęły.
- Nie dawaj dzieciom przezwisk ani kar za pomyłkę. Pedagogika zabawy wprost odrzuca ośmieszającą rywalizację i przypadkowe zwycięstwa, bo psują zaufanie w grupie.
- Trzymaj się planu, ale go nie ubóstwiaj. Scenariusz zmieniaj w zależności od nastroju i kondycji grupy: zmęczonym dzieciom zamiast gonitwy daj pantomimę.
- Jeśli w grupie są maluchy i starsze dzieci, dobieraj pary tak, by różnica wzrostu i siły nie była duża w zabawach z bieganiem i łapaniem.
Jak ułożyć program animacji
Pedagogika zabawy wyróżnia kilka rodzajów zabaw, które dobrze układają się w kolejne etapy spotkania. Na początek przydają się zabawy ułatwiające wejście w grupę i poznanie imion, takie jak powitanie w kołach albo przedstawianie się tupnięciem.
Potem przychodzi czas na zabawy rozluźniające, oparte na ruchu, tańcu i geście, które zdejmują napięcie mięśni i stres. Dla dużej gromady, na przykład na festynie czy koloniach, sprawdzają się zabawy fabularyzowane według scenariusza, w których wszyscy grają jednocześnie i nikt nie jest tylko obserwatorem.
Spotkanie warto zamknąć krótką informacją zwrotną. W zabawie Promienie słoneczka każdy dorysowuje do słońca na dużym arkuszu promień: krótki, gdy mu się nie podobało, średni, gdy był zadowolony, i długi, gdy bawił się świetnie.
Najczęstsze pytania
Skąd się wzięły zabawy animacyjne?
Pedagogika zabawy rozwinęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku w USA, Niemczech i Austrii. Czerpała między innymi z francuskiej „animation culturelle” i z amerykańskiego ruchu New Games, który miał trzy hasła: baw się fair, baw się intensywnie, nie rób nikomu przykrości.
Czy do zabaw animacyjnych potrzebna jest chusta?
Nie, choć kolorowa chusta z uchwytami to jeden z ulubionych rekwizytów animatorów i pozwala na przykład wozić dziecko po sali w „Kolorowej wycieczce”. Osobny zestaw takich pomysłów znajdziesz w zabawach z chustą animacyjną.
Jak długo trwa jedna zabawa animacyjna?
Zwykle kilka minut. Przykładowo dla Pomidora, którego zasady opisujemy w zabawach towarzyskich, Centrum Dobrego Wychowania podaje 5-10 minut w średnim tempie, więc w godzinnym spotkaniu mieści się kilka różnych zabaw.
Co zrobić, gdy dziecko nie chce dołączyć?
W pedagogice zabawy prowadzący raczej zaprasza, niż rozdziela role, obserwuje zamiast oceniać i pozwala wybierać. Daj dziecku zadanie obok, na przykład podawanie hasła, i zaproś ponownie przy następnej zabawie.
Kto może prowadzić zabawy animacyjne?
Metody pedagogiki zabawy stosują nauczyciele przedszkoli i szkół, pedagodzy, bibliotekarze, animatorzy kultury, instruktorzy harcerscy i osoby pracujące z niepełnosprawnymi. Wystarczy rodzic z pomysłem, bo zasady są proste, a rekwizyty tanie.
Czym różnią się zabawy animacyjne od integracyjnych?
Zabawy integracyjne pomagają grupie się poznać, a animacja obejmuje cały program spotkania, od rozgrzewki po wyciszenie i ocenę. Pomysły nastawione na pierwsze poznanie się zebraliśmy w zabawach integracyjnych.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka