Zabawy relaksacyjne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy relaksacyjne najlepiej sprawdzają się u dzieci w wieku 3-9 lat i trwają zwykle od kilku do 10 minut. Wystarczy koc, cichy pokój i spokojny głos dorosłego, a dziecko uczy się rozluźniać mięśnie, oddychać wolniej i odpoczywać bez ekranu.
Po dniu pełnym hałasu, bodźców i biegania dziecku trudno samemu się zatrzymać. Relaksacja to umiejętność, której można się nauczyć, a najłatwiej przychodzi w formie zabawy: gdy trzeba być pszczółką zmęczoną zbieraniem nektaru, drzewkiem kołysanym przez wiatr albo plecami, po których maszerują zwierzęta z zoo.
Zebrane niżej pomysły pochodzą z opracowania doradcy metodycznego wychowania przedszkolnego, z materiałów poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz z przedszkolnych scenariuszy bajek relaksacyjnych. Znajdziesz tu masażyki w parach, ćwiczenia napinania i rozluźniania, podróże w wyobraźni i drobne zabawy z piórkiem czy watą.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy relaksacyjne dla dzieci
Silny i słaby
To dziecięca wersja relaksacji Jacobsona. Dziecko leży na dywanie i na przemian napina oraz rozluźnia kolejne części ciała: zaciska pięść na klocku, nadyma brzuszek jak balon, marszczy czoło, zaciska powieki, a potem wszystko puszcza. Uczy się w ten sposób odróżniać napięcie od odprężenia.
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- dywan, mała poduszka, klocek
- Miejsce
- pozycja leżąca
Pszczółka Słoduszka
Dzieci leżą na kocykach, a dorosły opowiada o pszczółce, która po całym dniu zbierania nektaru kładzie się na liściu. Jej łapki i nogi po kolei stają się ciężkie i ciepłe, a brzuszek oddycha spokojnie; słuchacze wyobrażają sobie to samo we własnym ciele. To adaptacja treningu autogennego Schultza.
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- kocyki, cicha muzyka, np. „Wiosna” Vivaldiego
W zoo
Jedno dziecko leży na brzuchu z głową na dłoniach, drugie klęczy obok. Po plecach leżącego idzie ciężko słoń (płaskie dłonie), galopuje koń, skacze kangur, skrada się łasica na opuszkach palców, lwica gładzi małe, a wąż wije się wśród traw. Potem para zamienia się rolami.
- Liczba dzieci
- pary
- Rekwizyty
- koc lub ławka
Dreszczyk
Klasyczny masażyk z rymowanką: po plecach idą słonie, płynie rzeczka, stuka pani na szpileczkach, świeci słonko i pada deszczyk. Każdemu wersowi odpowiada inny dotyk, od uderzeń piąstkami po przebieranie palcami, a na koniec pytanie, czy przeszedł cię dreszczyk.
- Liczba dzieci
- pary
- Rekwizyty
- brak
Toczek i skoczek
Jedno dziecko leży na brzuchu, drugie klęczy z boku z piłeczką. Przy płynnej muzyce toczek zatacza piłeczką koła od pięt aż do czubka głowy, a przy skocznej skoczek lekko dotyka nią ciała. Głowę się pomija albo dotyka bardzo delikatnie; po co najmniej dwóch rundach role się zmieniają.
- Liczba dzieci
- pary
- Rekwizyty
- piłeczka, muzyka płynna i skoczna
Koło masażu
Dzieci siedzą w kole jedno za drugim, tak by dłonie sięgały ramion osoby z przodu. Głaszczą je, ugniatają jak ciasto, opukują jak bębenek, co jakiś czas przesuwają całą dłoń po plecach. Potem wszyscy obracają się w drugą stronę i masują nowe ramiona.
- Liczba dzieci
- cała grupa w kole
- Rekwizyty
- brak
Drzewka
Dzieci leżą na plecach z ugiętymi nogami i uniesionymi przedramionami, a dorosły powoli opowiada o młodych drzewkach na skraju lasu i pokazuje ruchy. Wietrzyk kołysze rękami na boki, w upale dłonie bezwładnie opadają, a gdy zaczyna padać ciepły deszcz, przedramiona i nogi po kolei kładą się na dywanie.
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- dywan
Piórko
Dziecko łagodnie dmucha na piórko i obserwuje, jak opada, a potem kładzie je na dłoni, ramieniu i palcu, czując jego lekkość. Z zamkniętymi oczami skupia się na piórku leżącym na ręce, a na koniec muska nim szyję, policzek, nos i ucho w rytm krótkiej rymowanki.
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- piórko dla każdego
Śnieżki z waty
Dzieci formują z waty małe kuleczki śniegowe. Dorosły wymienia części ciała, a dzieci dotykają ich watką, najpierw z otwartymi, a potem z zamkniętymi oczami.
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- wata
Podróż na chmurce
Dzieci leżą spokojnie, a prowadzący przy muzyce opowiada ciepłym, wyciszonym głosem o miękkiej różowej chmurce płynącej po niebie. Ciało staje się lekkie, chmurka kołysze się na boki, z góry widać łąki i strumyki, aż w końcu łagodnie ląduje i każdy we własnym tempie otwiera oczy.
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- koc, spokojna muzyka
Bajka relaksacyjna: jak ją poprowadzić
-
Przygotuj pokój
Wybierz ciche pomieszczenie, przyciemnij światło i ogranicz bodźce: wyłącz telewizor, odłóż zabawki. Wcześniej przewietrz pokój, a dzieciom pozwól założyć luźne ubranie.
-
Ułóż dzieci wygodnie
Każde dziecko kładzie się na kocyku albo siada wygodnie, jeśli nie lubi leżeć. Powiedz krótko, na czym polega zabawa, żeby nic nie zaskoczyło słuchaczy.
-
Wprowadź w spokój
Zacznij od zaproszenia: usiądź wygodnie, posłuchaj swego oddechu. Samemu też wyrównaj oddech, bo spięty narrator nie wyciszy grupy.
-
Opowiadaj cicho i rytmicznie
Mów niskim, cichym głosem, w tempie dopasowanym do muzyki, z pauzami po każdej myśli. Bohater bajki powinien widzieć, słyszeć i czuć bezpieczne miejsce, bo sugestie działają przez wszystkie zmysły.
-
Zostaw chwilę ciszy
Tekst nie powinien być dłuższy niż muzyka: najpierw milknie twój głos, po chwili cichnie nagranie, a grupa zostaje przez moment w ciszy.
-
Wracajcie powoli
Nie przerywaj odpoczynku gwałtownie. Dzieci otwierają oczy, rozglądają się, powoli siadają i dopiero potem wstają, a ty możesz zapytać, kto naprawdę poczuł się jak bohater opowieści.
Zabawy relaksacyjne a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Krótkie masażyki z rymowanką, śnieżki z waty, piórko, drzewka pokazywane przez dorosłego | Nie wymagaj zamkniętych oczu od pierwszej minuty; maluchy potrzebują najpierw widzieć, co się dzieje |
| 5-6 lat | W zoo oraz toczek i skoczek w parach, koło masażu, pszczółka Słoduszka | Pary dobieraj dobrowolnie, bo masaż wymaga zaufania do partnera |
| 7-9 lat | Silny i słaby, dłuższe podróże w wyobraźni, bajki relaksacyjne z elementami wizualizacji | W wizualizacjach unikaj motywów, które mogą niepokoić, jak ciemność czy wysokość, jeśli dziecko się ich boi |
Co zabawy relaksacyjne dają dziecku
W opracowaniu dla nauczycieli wychowania przedszkolnego, wydanym przez Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie, treningi relaksacyjne opisano jako zabiegi wprowadzające organizm w stan odprężenia, które wykonywane przez 5-10 minut w trakcie zajęć wspierają proces uczenia się. Autorka wymienia wśród korzyści przeciwdziałanie stanom lękowym i zmęczeniu, zmniejszenie napięcia mięśni, lepsze samopoczucie, korzystny wpływ na sen oraz szybką regenerację psychiczną.
Nowa podstawa programowa przedszkola oczekuje, że dziecko zgłasza potrzebę odpoczynku i stosuje znane mu sposoby radzenia sobie ze stresem, a poradnik ORE zaleca wdrażanie elementów relaksacji i uważności, w tym kontroli oddechu. Zabawy z tej strony uczą właśnie tego: zauważać, kiedy ciało jest spięte, i wiedzieć, jak je rozluźnić.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Masażyki opierają się na dotyku, więc zawsze pytaj, czy dziecko chce być masowane. Kto woli nie, może masować maskotkę albo być narratorem.
- Głowę i kark omijaj albo tylko muskaj. W dreszczyku końcowy chwyt za szyję zastąp lekkim dotknięciem, bez ściskania.
- Nie budź dziecka gwałtownie po relaksacji, bo zburzysz poczucie spokoju; pozwól mu wracać etapami, od otwarcia oczu po wstanie.
- Wata i piórka to drobne materiały, więc przy najmłodszych pilnuj, żeby nie trafiły do buzi, a po zabawie zbierz wszystko z dywanu.
- Ćwiczenia oddechowe wykonuj w przewietrzonym pokoju i w luźnym ubraniu; więcej takich zabaw zebrano w dziale zabawy oddechowe.
Najczęstsze pytania
Ile powinna trwać bajka relaksacyjna?
Krótko, od 3 do 7 minut. Dłuższy tekst zamiast wyciszać zaczyna nudzić, a dzieci wiercą się na kocykach.
Jaka muzyka nadaje się do relaksacji?
Cicho odtwarzana, o łagodnej i łatwej melodii, miękkim brzmieniu i małej dynamice. Opracowanie z Centrum Edukacji Nauczycieli szczególnie poleca powolną muzykę barokową.
Czy nagranie może zastąpić czytanie przez dorosłego?
Lepiej czytać samemu. Według cytowanego opracowania tekst wypowiedziany na żywo działa skuteczniej niż nawet profesjonalne nagranie, bo narrator dopasowuje tempo do reakcji dzieci.
Co zrobić, gdy dziecko nie chce leżeć z zamkniętymi oczami?
Pozwól mu siedzieć albo półleżeć, bo każda z tych pozycji jest dopuszczalna. Oczy może zamknąć później, gdy poczuje się bezpiecznie, a w śnieżkach z waty i piórku zaczyna się przecież z otwartymi.
Czym różnią się zabawy relaksacyjne od wyciszających?
Wyciszające pomagają przejść od hałasu do spokoju, często w ruchu lub w kręgu. Relaksacyjne idą krok dalej i uczą świadomego rozluźniania ciała; pomysły na łagodne przejście znajdziesz w dziale zabawy wyciszające.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka