Zabawy dźwiękonaśladowcze dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy dźwiękonaśladowcze najlepiej sprawdzają się u dzieci w wieku 2-6 lat, bo wyrazy takie jak ko-ko, miau, hau czy tu-tu pojawiają się w mowie malucha zaraz po pierwszych podwojonych sylabach. Wystarczą obrazki zwierząt, bębenek i dorosły, który nie wstydzi się zapiać jak kogut.
Zanim dziecko powie „samochód”, mówi „brum”, a zanim nauczy się słowa „pies”, woła „hau”. Wyrazy naśladujące dźwięki są dla malucha pomostem między słuchaniem a mówieniem: są krótkie, powtarzalne i od razu wiadomo, do czego się odnoszą.
Zabawy opisane niżej pochodzą z materiałów logopedycznych dwóch poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz z przedszkolnych scenariuszy zajęć. Znajdziesz tu zgadywanki z głosami zwierząt, rymowanki pełne odgłosów, opowiadanie, w którym dziecko dopowiada dźwięki, i deszczową orkiestrę grającą na własnych kolanach.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy dźwiękonaśladowcze dla dzieci
Czyj to głos?
Na podłodze leżą obrazki zwierząt. Dorosły naśladuje głos jednego z nich, a dziecko wskazuje właściwy obrazek, powtarza odgłos i nazywa zwierzę, jeśli potrafi; za dobrą odpowiedź dostaje punkt. Potem role się odwracają, a czterolatki mogą grać już bez obrazków.
- Wiek
- 2-4 lata
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- ilustracje zwierząt
Zwierzęce gadanie
Dorosły zadaje rymowane pytania: co mówi bocian, gdy żabkę zjeść chce, co mówi kotek, gdy mleczka by chciał, co mówi krowa. Dziecko odpowiada odgłosem: kle, kle, kle, miau, miau, miau, mu, mu, mu. Na koniec pada podchwytliwe pytanie o rybę, która głosu przecież nie ma.
- Wiek
- od 2 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Na wiejskim podwórku
Dzieci biegają w tempie wystukiwanym na bębenku. Na hasło „pieski” chodzą na czworakach i szczekają, na „koniki” biegną, stają i grzebią kopytkiem, a na „koguty” stają na jednej nodze i pieją.
- Wiek
- 3 lata
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- bębenek
Odgłosy z nagrania
Każde dziecko trzyma kartonik z jednym zwierzęciem. Słuchacie nagrania odgłosów, a kto rozpozna głos swojego zwierzęcia, wstaje i go naśladuje. Pozostali mogą podzielić nazwę zwierzęcia na sylaby.
- Wiek
- 3 lata
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- nagranie odgłosów zwierząt, kartoniki z sylwetami
Kukułka
Jedna osoba chowa się tak, żeby dziecko jej nie widziało, ale była w zasięgu głosu, na przykład w drugim pokoju, i woła „kuku”. Dziecko szuka jej, kierując się tylko słuchem; zawołanie można powtórzyć najwyżej dwa razy. Potem następuje zamiana ról.
- Wiek
- 2-4 lata
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Rymowanka z odgłosami
Dorosły mówi początek wersu, a dziecko dopowiada dźwięk: pociąg jedzie fu, fu, fu, trąbka trąbi tru, tu, tu, bębenek robi bum, bum, bum, woda z kranu kap, kap, kap, a wąż syczy długie sss. Na koniec wszyscy wydają wszystkie odgłosy naraz.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Wiosenna wyprawa Języczka
Dorosły czyta logopedyczne opowiadanie o Języczku Podróżniczku, a dziecko w odpowiednich miejscach dopowiada dźwięki: śpiew ptaków, kląskanie jadącego konia, kle, kle bocianów, prrr na zatrzymanie, apsik po powąchaniu kwiatka i hop przy wskakiwaniu na konia. Siedzicie naprzeciw siebie, żeby widzieć swoje twarze.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- tekst opowiadania, lusterko
Wiersze pełne odgłosów
Czytasz wiersz, w którym roi się od wyrazów dźwiękonaśladowczych, na przykład „Lokomotywę” czy „Ptasie radio”, a dziecko powtarza za tobą odgłosy. Z czasem samo zaczyna je dopowiadać, zanim dojdziesz do właściwego miejsca.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- tomik wierszy, np. „Lokomotywa”, „Ptasie radio”
Kapie, pada, leje
Najpierw szukacie słów, które mówią, co robi deszcz: kapie, pada, leje, mży, kropi, siąpi. Potem przedstawiacie je dźwiękiem: mżawka to pocieranie dłońmi o uda, silniejszy deszcz to klepanie dłońmi o uda, a ulewa to tupanie nogami.
- Wiek
- 5-6 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- brak
Domowy detektyw dźwięków
Gdy w domu pracuje odkurzacz, mikser albo dzwoni dzwonek do drzwi, zatrzymujesz się i pytasz: słyszysz? Skąd to dochodzi? Umiesz tak zrobić? Dziecko wskazuje źródło dźwięku, naśladuje go i próbuje nazwać.
- Wiek
- od 2 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- codzienne sprzęty
Czyj to głos? Jak poprowadzić zabawę
-
Wycisz otoczenie
Wyłącz radio, telewizor i inne źródła dźwięku, które zakłócają dziecku słyszenie. Usiądźcie naprzeciw siebie na podłodze albo przy stole.
-
Rozłóż obrazki
Połóż przed dzieckiem kilka ilustracji zwierząt, które zna, na przykład psa, kota, krowę i kurę. Nazwijcie je razem, zanim zacznie się zgadywanie.
-
Pokaż, jak to działa
Zaszczekaj i sam wskaż obrazek psa, a potem powtórz odgłos razem z dzieckiem. Jeden przykład wystarczy, żeby maluch zrozumiał zasadę.
-
Runda próbna
Naśladuj kolejne zwierzę i poczekaj, aż dziecko wskaże obrazek. Jeśli się pomyli, powtórz odgłos wolniej i wyraźniej, bez mówienia, że to źle.
-
Gra na punkty i zamiana ról
Za każde trafienie dziecko dostaje punkt, a po kilku rundach to ono naśladuje głosy, a ty zgadujesz. Docenianie każdej dobrej odpowiedzi jest ważniejsze niż wynik.
-
Zwierzęcy koncert
Zakończcie wspólnym koncertem: każde z was wybiera zwierzę i na umówiony znak wszyscy odzywają się naraz, a potem coraz ciszej, aż zapadnie cisza.
Zabawy dźwiękonaśladowcze a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 2-3 lata | Czyj to głos z obrazkami, kukułka, zwierzęce gadanie, domowy detektyw dźwięków | Maluch może jeszcze nie wymówić odgłosu poprawnie; liczy się próba, a nie idealne brzmienie |
| 4 lata | Czyj to głos bez obrazków, na wiejskim podwórku, odgłosy z nagrania, rymowanka z odgłosami | W zabawach z ruchem ustal, że dźwięki wydajemy głosem, a nie krzykiem prosto do ucha kolegi |
| 5-6 lat | Opowiadanie o Języczku, wiersze pełne odgłosów, kapie, pada, leje | Starsze dzieci szybko się nudzą samymi zwierzętami; dokładaj dźwięki pogody, pojazdów i instrumentów |
Co zabawy dźwiękonaśladowcze dają dziecku
Neurologopeda z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Gliwicach przypomina, że dzieci uczą się mowy przez naśladowanie: około pierwszego roku życia pojawiają się podwojone sylaby z przypisanym znaczeniem, jak ma-ma czy pa-pa, a zaraz potem wyrazy dźwiękonaśladowcze. Prawidłowy słuch w dużym stopniu warunkuje prawidłową mowę, dlatego zabawy w rozpoznawanie i powtarzanie odgłosów są zarazem treningiem słuchowym.
Logopedka z poradni w Ślesinie zauważa, że bajkowy, zabawowy charakter ćwiczeń pobudza ciekawość dziecka, pomaga mu się rozluźnić i sprawia, że chętniej pracuje. Takie zabawy wspierają rozwój mowy, ale nie zastępują logopedy: jeśli coś w mowie dziecka cię niepokoi, zabawa w domu powinna iść w parze z konsultacją.
Częste błędy i na co uważać
- Nie poprawiaj na siłę. Gdy dziecko mówi „hau” zamiast „szczeka”, powtórz całe zdanie poprawnie i baw się dalej, a za każdą dobrą próbę chwal.
- W kukułce chowaj się w miejscu bezpiecznym dla szukającego malucha, z dala od schodów, otwartych okien i szafek z chemią.
- Przy deszczowej orkiestrze pilnuj, by tupanie ulewy nie zamieniło się w kopanie kolegów siedzących obok; wystarczy odrobina miejsca wokół każdego.
- Jeśli dziecko wyraźnie nie reaguje na dźwięki, nie odwraca się, gdy wołasz, albo myli bardzo różne odgłosy, poproś lekarza lub poradnię o sprawdzenie słuchu.
Najczęstsze pytania
Kiedy dziecko zaczyna mówić „ko-ko” i „miau”?
Wyrazy dźwiękonaśladowcze pojawiają się po pierwszych podwojonych sylabach, które maluch wypowiada około pierwszego roku życia. To naturalny etap, więc warto go wspierać, a nie przyspieszać nauką pełnych słów.
Jakie piosenki pasują do zabaw z odgłosami?
Neurologopeda z gliwickiej poradni poleca dla najmłodszych m.in. „Wlazł kotek na płotek”, „Była sobie żabka mała” i „Pieski małe dwa”. Dziecko może na początku śpiewać tylko refren albo pokazywać, jak skacze żabka.
Czym zabawy dźwiękonaśladowcze różnią się od słuchowych?
W słuchowych dziecko głównie rozpoznaje i różnicuje dźwięki, a w dźwiękonaśladowczych dodatkowo je odtwarza własnym głosem. Więcej zabaw w uważne słuchanie znajdziesz w dziale zabawy słuchowe.
Czy takie zabawy pomagają przy opóźnionym rozwoju mowy?
Wyrazy dźwiękonaśladowcze są stałym elementem terapii logopedycznej najmłodszych, ale plan zabaw powinien ustalić logopeda. Propozycje ćwiczeń buzi i języka zebrano w dziale zabawy logopedyczne.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka