Zabawy rywalizacyjne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy rywalizacyjne najlepiej sprawdzają się u dzieci w wieku 7-12 lat, grających w drużynach po kilka lub kilkanaście osób, z jasną punktacją i krótkimi rundami. Emocje wygrywania są w nich ważne, ale równie ważne jest to, by przegrana drużyna miała ochotę zagrać jeszcze raz.
Kto pierwszy, kto więcej, kto dalej: dzieci uwielbiają się ścigać, a dobrze prowadzona rywalizacja uczy więcej niż niejedna pogadanka. Pokazuje, że wygrana cieszy bardziej, gdy zasady są uczciwe, a porażkę da się przeżyć i odrobić w następnej rundzie.
Źródłem gier jest zbiór animacji grupowych Centrum Dobrego Wychowania oraz szkolny konspekt lekcji wychowania fizycznego dla klasy 3. Przy każdej znajdziesz wiek, liczbę graczy i przybory, a dalej plan uczciwego wyścigu drużyn, tabelę wieku i przepisy, o których warto pamiętać przy szkolnych zawodach.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy rywalizacyjne dla dzieci
Trzy piłki
Sala jest podzielona na dwie połowy, najlepiej siatką do siatkówki, a na każdej stoi jedna drużyna. Drużyna zdobywa punkt, gdy uda jej się przerzucić naraz wszystkie trzy piłki na stronę przeciwnika. Jeśli idzie za łatwo, dokłada się czwartą piłkę.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- ponad 20, dwie drużyny
- Rekwizyty
- 3 piłki, balony lub poduszki, siatka lub linia
- Czas
- 10-20 min
Przewachlowanie piórka
Między drużynami biegnie linia, nad którą prowadzący wyrzuca piórko. Gracze muszą przewachlować je na stronę przeciwników wyłącznie kartkami, a dwóch sędziów pilnuje, by nikt nie dmuchał. Po 3 minutach wszyscy zastygają, a przegrywa drużyna, na której połowę spadnie piórko.
- Wiek
- od 11 lat
- Liczba dzieci
- do 30, dwie drużyny i dwóch sędziów
- Rekwizyty
- ptasie piórko, kartki A4, taśma papierowa
- Czas
- 5-10 min
Holenderski kompas
Grupa stoi w okręgu o promieniu około 2 metrów, a każdy ma numer od dwójki wzwyż. Prowadzący stawia kij pionowo w środku, woła numer i puszcza kij, a wywołany musi go złapać, zanim upadnie. Kto nie zdąży, zostaje prowadzącym, a numery się przesuwają.
- Wiek
- od 9 lat
- Liczba dzieci
- 15-30
- Rekwizyty
- kij od szczotki
- Czas
- 10-20 min
Balony za plecy
Drużyny siedzą naprzeciw siebie z wyciągniętymi nogami, stykając się podeszwami stóp. Odbijają balony tak, by spadły za plecy przeciwników, bo wtedy zdobywa się punkt. Kto przestaje dotykać stopami przeciwnika, najpewniej jest zmęczony, i to sygnał, by przerwać grę.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- dwie drużyny, najlepiej duża grupa
- Rekwizyty
- balon dla każdego gracza
- Czas
- 10-20 min
Statek
Grupa stoi w szeregu na środku sali. Na hasło „na prawą burtę” wszyscy biegną w prawo, na „lewą burtę” w lewo, a na „na statek” wracają na środek. Komendy padają coraz szybciej, a ostatnia osoba w szeregu odpada, aż zostanie jeden zwycięzca.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- 15-30
- Rekwizyty
- brak
- Miejsce
- sala
Kółko i krzyżyk na krzesłach
Krzesła tworzą planszę do kółka i krzyżyka. Sędzia woła „kółko” i jedna osoba z tej drużyny ma 5 sekund, żeby zająć wybrane krzesło, potem kolej krzyżyków; siedzący pokazują rękami na kolanach swój znak. Następną rundę zaczyna drużyna, która przegrała.
- Wiek
- od 11 lat
- Liczba dzieci
- dwie drużyny
- Rekwizyty
- 9 krzeseł ustawionych w kwadrat 3 na 3
Ryby w sieci
Fragment boiska to jezioro, jedna drużyna to ryby, druga rybacy. Rybacy trzymają się za ręce i w ustalonym czasie próbują złapać w sieć uciekające ryby, a złowione odprowadzają do przystani. Po połowie liczy się ryby i drużyny zamieniają się rolami; wygrywa ta, która złowi więcej.
- Wiek
- klasa 3, ok. 9 lat
- Liczba dzieci
- cała klasa, dwie drużyny
- Rekwizyty
- wyznaczone pole jako jezioro
Wyścig numerów
Każdy zespół odlicza, a gracze zapamiętują swoje numery. Prowadzący woła numer na wyrywki, a osoby z tym numerem biegną do wyznaczonego punktu i wracają na miejsce. Najszybszy zdobywa dla swojego rzędu najwięcej punktów.
- Wiek
- klasa 3, ok. 9 lat
- Liczba dzieci
- równe zespoły w rzędach
- Rekwizyty
- punkt nawrotu, np. pachołek
Wyścig raków
Pierwsi w rzędach przyjmują podpór tyłem i trzymając butelkę między udami, posuwają się do półmetka, starając się jej nie upuścić. Po ominięciu chorągiewki biorą butelkę w ręce, biegną do mety i przekazują ją następnemu w drużynie.
- Wiek
- klasa 3, ok. 9 lat
- Liczba dzieci
- zastępy w rzędach
- Rekwizyty
- plastikowa butelka na zastęp, chorągiewki
Drużyny według kolorów
Każda z czterech drużyn ma swój kolor: czerwony, zielony, niebieski albo żółty. Prowadzący podnosi kolor i wskazuje miejsce, a drużyna tego koloru musi jak najszybciej ustawić się tam w szeregu. Wygrywa zespół, który najczęściej zdąży pierwszy.
- Wiek
- klasa 3, ok. 9 lat
- Liczba dzieci
- 4 drużyny
- Rekwizyty
- szarfy lub kartoniki w 4 kolorach
Wyścig numerów: jak poprowadzić uczciwą rywalizację
-
Podziel na równe zespoły
Utwórz zespoły o tej samej liczebności, mieszane pod względem płci i sprawności, i ustaw je w rzędach. Losowanie jest lepsze niż wybieranie przez kapitanów, po którym ktoś zawsze zostaje ostatni.
-
Odliczanie i numery
Każdy rząd odlicza kolejno, a dzieci powtarzają swoje numery na głos. Upewnij się, że w każdym zespole są te same numery.
-
Punktacja i fair play
Ogłoś punktację przed startem, na przykład 4 punkty za pierwsze miejsce, 3 za drugie, 2 za trzecie i 1 za czwarte. Powiedz też wprost, że falstart i przepychanie się odbierają punkty.
-
Runda próbna
Wywołaj jeden numer bez liczenia punktów, żeby wszyscy zobaczyli trasę i punkt nawrotu. To dobry moment na pytania i poprawki w ustawieniu.
-
Właściwa gra
Wołaj numery na wyrywki, a nie po kolei, żeby każdy był czujny przez cały czas. Zapisuj punkty tam, gdzie wszyscy je widzą.
-
Ogłoszenie wyników i sportowe pożegnanie
Zbierz drużyny, ogłoś wynik i podziękuj każdej za grę. Zakończcie sportowym pożegnaniem, na przykład uściskiem dłoni z przeciwnikami, i zapytaj, jakie gry chcecie powtórzyć.
Zabawy rywalizacyjne a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 7-8 lat | Trzy piłki, balony za plecy, statek z łatwymi komendami | W grach z odpadaniem skracaj rundy i dawaj odpadającym zadanie, na przykład rolę pomocnika sędziego |
| 9-10 lat | Ryby w sieci, wyścig numerów, wyścig raków, drużyny według kolorów, holenderski kompas | Punktuj drużyny, a nie pojedyncze dzieci, żeby najsłabszy biegacz nie stał się winnym porażki |
| 11-12 lat | Przewachlowanie piórka z sędziami, kółko i krzyżyk na krzesłach, trudniejsze wersje kompasu | Sędziów wybieraj spośród graczy i zmieniaj ich co rundę, żeby każdy poczuł, jak trudno ocenić uczciwie |
Co zabawy rywalizacyjne dają dziecku
Nowa podstawa programowa przedszkola zakłada, że dziecko uczestniczy w grach terenowych i zabawach ruchowych, ucząc się zasad współzawodnictwa, a jednocześnie wyraża satysfakcję z wykonanego zadania, docenia swój wysiłek i akceptuje, że błędy są naturalną częścią uczenia się. Poradnik ORE podkreśla przy tym, by były to gry bez niszczącej rywalizacji i presji wyniku.
Szkolny konspekt gier dla klasy 3 wymienia wśród akcentów wychowawczych współdziałanie w zespole, kulturalne i sportowe zachowanie podczas rywalizacji oraz zasadę fair play, a w części ruchowej szybkość, zwinność, zręczność i koordynację. Rywalizacja w drużynie ćwiczy więc zarówno ciało, jak i umiejętność wygrywania bez przechwałek i przegrywania bez łez.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Podczas zawodów organizowanych przez szkołę uczniowie nie mogą pozostawać bez opieki upoważnionych osób, a prowadzący musi zapoznać uczestników z zasadami bezpiecznego udziału w grach; tak stanowią przepisy BHP obowiązujące szkoły i placówki oświatowe.
- W holenderskim kompasie kij ma być łapany, a nie rzucany; zadbaj, by nikt nie stał tuż przy środku koła, gdy kij opada.
- W wyścigu raków używaj tylko plastikowych butelek, a trasę prowadź po równej, czystej podłodze, bo dzieci poruszają się w podporze tyłem i nie widzą przeszkód.
- Ryby w sieci i statek to gry w biegu, więc przed startem sprawdź, czy wokół pola nie ma ławek, słupków ani otwartych drzwi.
- Nie zawstydzaj przegranych. Oklaski dla wszystkich drużyn i szybka następna runda działają lepiej niż długie komentowanie, kto zawiódł.
Najczęstsze pytania
Co zrobić, gdy dziecko nie umie przegrywać?
Zacznij od gier drużynowych, w których porażka rozkłada się na wszystkich, i nazywaj emocje: widzę, że jest ci przykro. Zamiast chwalić tylko zwycięzców, doceniaj wysiłek, a przegrana szybko przestanie być końcem świata, gdy zaraz zaczyna się nowa runda.
Jak podzielić dzieci na drużyny, żeby było sprawiedliwie?
Losuj, na przykład kolorowymi karteczkami albo odliczaniem do dwóch, i mieszaj w zespołach silniejszych ze słabszymi. Jeśli jedna drużyna wygrywa wszystko, przetasuj składy po kilku rundach.
Czy przedszkolaki powinny rywalizować?
Tak, ale w małych dawkach i bez eliminowania. Podstawa programowa mówi o uczeniu się zasad współzawodnictwa, więc dla przedszkolaków lepsze są wyścigi, w których liczy się każdy uczestnik, niż gry z odpadaniem.
Czym zabawy rywalizacyjne różnią się od drużynowych?
Drużynowe stawiają na współpracę w zespole, a rywalizacyjne na porównanie wyników, drużyn albo pojedynczych graczy. Zabawy, w których zespół musi się dogadać, zebrano w dziale zabawy drużynowe.
Gdzie dziecko, które kocha rywalizację, może się sprawdzić?
W klubie sportowym, na szkolnych zawodach albo na wakacyjnym wyjeździe, na którym codziennie odbywają się rozgrywki; przegląd takich wyjazdów znajdziesz w dziale obozy sportowe.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka