Zabawy ekologiczne dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy ekologiczne sprawdzają się już u 4-latków: w wieku 4-6 lat dzieci chętnie segregują odpady do kolorowych pojemników i zgadują, co rozłoży się najszybciej. Uczniowie starszych klas mogą porównywać surowce i dyskutować o codziennych wyborach, np. rower czy samochód, woda z kranu czy z butelki.
Ekologia dla dziecka zaczyna się od bardzo konkretnych rzeczy: do którego pojemnika wrzucić kubek po jogurcie, co stanie się ze skórką od banana i czy z rolki po papierze da się zrobić zabawkę. Dobrze prowadzona zabawa odpowiada na te pytania bez moralizowania.
Zebraliśmy pomysły ze scenariusza Dnia Recyklingu dla przedszkoli, z zajęć edukacji leśnej przygotowanych przez leśników oraz z zadań, które nowa podstawa programowa stawia przed przedszkolakami. Na końcu wyjaśniamy zasady segregacji obowiązujące w całej Polsce.
Spis treści
9 pomysłów na zabawy ekologiczne dla dzieci
Segregacja śmieci
Dzieci po kolei losują obrazek lub przedmiot i wrzucają go do pojemnika w odpowiednim kolorze. Prowadzący sprawdza, czy odpad trafił we właściwe miejsce, i krótko wyjaśnia pomyłki.
- Wiek
- 4-6 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- pojemniki w kolorach żółtym, niebieskim, zielonym i brązowym, obrazki odpadów
- Czas
- 10 min
Co się rozkłada?
Dzieci oglądają trzy odpady i zgadują, który rozłoży się najszybciej, a który zostanie w przyrodzie najdłużej. Doświadczenie jest punktem wyjścia do rozmowy, po co odpady się segreguje i przetwarza.
- Wiek
- 4-6 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- plastikowa butelka, papier, skórka od banana, słoik z wodą
- Czas
- 10 min
Drugie życie śmieci
Z rolek, nakrętek i starych gazet dzieci tworzą zabawki i ozdoby, a potem prezentują je grupie. Każdy opowiada, czym jego praca była, zanim trafiła do kosza.
- Wiek
- 4-6 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- rolki papierowe, nakrętki, gazety, klej, nożyczki
- Czas
- 15 min
Pięć pudełek w domu
Przygotuj pudełka w kolorach krajowego systemu segregacji: niebieskie, żółte, zielone, brązowe i na odpady zmieszane. Dziecko rozkłada do nich umyte opakowania z domu, a potem razem sprawdzacie wynik.
- Wiek
- 5-10 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- 5 kartonów oklejonych kolorami, czyste opakowania
Grupowy ogródek
Dzieci wspólnie wysiewają warzywa, zioła albo kwiaty i dzielą się obowiązkami: podlewaniem, pieleniem, obserwowaniem. Codzienne zaglądanie do roślin uczy cierpliwości i odpowiedzialności.
- Wiek
- 4-7 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- nasiona, doniczki lub grządka, narzędzia ogrodnicze
Dziennik obserwacji przyrody
Dziecko wybiera drzewo, kawałek łąki albo karmnik i regularnie zapisuje lub rysuje, co się zmieniło. Lupa i atlas pomagają nazwać to, co zobaczyło, a po kilku tygodniach powstaje własna książka o przyrodzie.
- Wiek
- 5-10 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- zeszyt, kredki, lupa, atlas
Ekoeksperymentarium
Internetowa gra Lasów Państwowych: dziecko odwiedza wirtualny dom rodziny Łaskotków, wybiera pokój z zagadkami i zdobywa punkty. Łamigłówki pokazują, jak drobne zmiany codziennych nawyków wpływają na środowisko.
- Wiek
- od 7 lat
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- komputer lub tablet z dźwiękiem
Supersurowiec
Zespoły oceniają sześć surowców: skałę, drewno, szkło, metal, węgiel i plastik, przyznając każdemu 0-3 punkty za przyjazność dla środowiska, różnorodność zastosowań i znaczenie w przyszłości. Potem bronią swojego wyboru supersurowca.
- Wiek
- 12-14 lat
- Liczba dzieci
- zespoły po 3
- Rekwizyty
- karty z opisami surowców, tabela
- Czas
- ok. 15 min
Codzienne wybory
Grupy dyskutują o parach wyborów: dojazd do szkoły samochodem czy rowerem, woda z kranu czy z butelki, dom z drewna czy z betonu. Każda grupa przedstawia argumenty, a prowadzący zwraca uwagę na odnawialność surowców i wpływ na klimat.
- Wiek
- 12-14 lat
- Liczba dzieci
- 3 grupy
- Rekwizyty
- zdjęcia przedmiotów codziennego użytku
Jak poprowadzić zabawę w segregację śmieci
-
Przygotuj pojemniki
Ustaw kosze lub pudełka w kolorach używanych w Polsce i opisz je obrazkiem, np. gazetą na niebieskim czy słoikiem na zielonym.
-
Zbierz odpady
Przygotuj obrazki albo prawdziwe, umyte opakowania: karton po mleku, kubek po jogurcie, gazetę, słoik po dżemie, obierki. Unikaj rzeczy z ostrymi krawędziami.
-
Wyjaśnij kolory
Pokaż każdy pojemnik i powiedz, co do niego trafia. Młodszym wystarczy jedno zdanie i jeden przykład na kolor.
-
Zróbcie pokaz
Wylosuj pierwszy odpad i głośno zastanów się, gdzie go wrzucić. Dzieci widzą, że przy segregacji można myśleć na głos i pytać.
-
Segregujcie
Dzieci kolejno losują i wrzucają odpady do pojemników. Na koniec wspólnie zaglądacie do każdego i poprawiacie ewentualne pomyłki.
-
Porozmawiajcie
Zapytaj, co zaskoczyło dzieci najbardziej i gdzie w domu stoją ich kosze. To dobry moment, by umówić się na segregację także po powrocie do domu.
Zabawy ekologiczne w różnym wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 4-6 lat | Segregacja na obrazkach, eksperyment z rozkładem odpadów, zabawki z rolek i nakrętek, grupowy ogródek | Tylko czyste odpady, bez szkła i ostrych wieczek; mycie rąk po zabawie |
| 7-10 lat | Pięć pudełek w domu, dziennik obserwacji przyrody, książeczki i gry leśników | Dziecko łatwo się zniechęca, gdy dorośli w domu nie segregują; dajcie przykład |
| 10-11 lat | Własne projekty, np. sprawdzenie, ile odpadów produkuje rodzina w tygodniu | Unikaj straszenia katastrofą; lepiej pokazywać, co dziecko może zrobić samo |
| 12-14 lat | Supersurowiec, dyskusje o codziennych wyborach i zmianach klimatu | Przy dyskusjach nie ma jednej dobrej odpowiedzi; szanuj różne opinie |
Co dają dziecku zabawy ekologiczne
Zgodnie z nową podstawą programową dla przedszkoli dziecko segreguje odpady, rozumiejąc korzyści dla przyrody i gospodarki, stosuje zasady rozważnego korzystania z zasobów naturalnych i wyraża troskę o rośliny oraz zwierzęta. Co najmniej raz w roku ma też w grupie wysiewać i uprawiać warzywa, zioła lub kwiaty oraz prowadzić i ilustrować obserwacje przyrody.
Leśnicy, którzy przygotowali scenariusze zajęć dla szkół, stawiają starszym uczniom cel, by potrafili rozróżnić surowce i źródła energii odnawialne i nieodnawialne oraz znali wpływ ich stosowania na zmiany klimatu. Podkreślają przy tym, że w dyskusji o surowcach każdy ma prawo do własnej oceny.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Do zabaw z odpadami bierz tylko umyte opakowania; puszki z ostrym wieczkiem, potłuczone szkło i baterie zostają poza zabawą.
- Po segregacji, pracach z odpadami i w ogródku dzieci myją ręce, a do grzebania w ziemi zakładają rękawiczki.
- Słoik z eksperymentem stoi zamknięty w miejscu, gdzie maluch go nie przewróci; nie wąchamy i nie dotykamy rozkładających się resztek.
- Częsty błąd to straszenie dzieci zniszczeniem planety. Zabawa ma pokazywać, że każdy mały gest ma znaczenie, a nie budzić lęk.
Najczęstsze pytania
Który pojemnik jest na co?
W całej Polsce od 1 lipca 2017 roku obowiązuje ten sam system: niebieski na papier, żółty na metale i tworzywa sztuczne, zielony na szkło, brązowy na odpady biodegradowalne, a osobno zbiera się odpady zmieszane. Tam, gdzie szkło dzieli się na bezbarwne i kolorowe, dochodzi pojemnik biały.
Kiedy jest Dzień Recyklingu?
Światowy Dzień Recyklingu przypada 18 marca. Przedszkola często organizują wtedy zajęcia o segregacji trwające 45-60 minut, z zabawą ruchową, eksperymentem i pracą plastyczną.
Jakie książeczki ekologiczne wybrać dla ucznia?
Lasy Państwowe udostępniają serię „Z lasem przez cały rok” dla dzieci w wieku 7-10 lat: cztery książeczki z eksperymentami, zagadkami i zabawami na każdy dzień roku. Dla klas 1-3 jest też książeczka „Eryś zaprasza do lasu”.
Czym różnią się zabawy ekologiczne od zabaw w lesie?
Ekologiczne dotyczą naszych codziennych nawyków, odpadów i zasobów, a zabawy w lesie to przede wszystkim ruch i odkrywanie przyrody na miejscu. Dziecko, które połknie bakcyla, może wybrać się na obóz przyrodniczy.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka