Zabawy sprawnościowe dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy sprawnościowe można prowadzić z 3-latkami, zaczynając od chodzenia po linii, przenoszenia przedmiotów na tacy i rzutów woreczkiem na 3-5 kroków. Starsze przedszkolaki radzą sobie z torem przeszkód, równoważnią i ćwiczeniami z przyborem. W szkole dochodzą proste testy, które pokazują, co już wychodzi, a nad czym warto popracować.
Zręczność, równowaga, celność i skoczność nie biorą się znikąd. Dziecko ćwiczy je przy każdym przejściu po krawężniku i każdym rzucie do kosza, a zabawy sprawnościowe po prostu nadają tym ćwiczeniom formę wyzwania.
Zebraliśmy propozycje przedszkoli dla najmłodszych i scenariusz zajęć gimnastycznych dla 5-6-latków z plastikowymi butelkami w roli przyboru. Większość zadań da się przenieść do domu, na podwórko albo na kolonijną polanę.
Na dalszej części strony jest instrukcja toru przeszkód ze stacjami, tabela według wieku, wyjaśnienie, jakie umiejętności ruchowe wymienia podstawa programowa, oraz zasady bezpieczeństwa oparte na szkolnych przepisach.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy sprawnościowe dla dzieci
Kelnerzy
Dziecko jest kelnerem i przenosi na tacy lekkie, nietłukące się przedmioty na odległość 5-8 kroków. Musi iść tak, żeby nic nie spadło. Z czasem można dokładać przedmiotów albo wydłużać trasę.
- Wiek
- 3-4 lata
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- taca, nietłukące się przedmioty
Krok mierniczy
Na podłodze wyznacza się linię, a dziecko idzie po niej stopa za stopą, jak mierniczy odmierzający odległość. Pięta dotyka palców drugiej stopy. Trudniej robi się, gdy trzeba iść tyłem.
- Wiek
- 3-4 lata
- Rekwizyty
- linia z taśmy lub skakanka
Bociany na łące
Dzieci spacerują po sali jak bociany, wysoko unosząc kolana. Na sygnał zatrzymują się i stają na jednej nodze. Kto utrzyma równowagę najdłużej, może dać następny sygnał.
- Wiek
- 3-4 lata
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- brak
Przekraczanie linki
Dorosły rozciąga nisko nad podłogą linkę, a dziecko przechodzi nad nią tak, żeby jej nie dotknąć. Linkę można stopniowo podnosić albo rozpiąć kilka jedna za drugą. Dla urozmaicenia pod tą samą linką da się też przejść na czworakach.
- Wiek
- 3-4 lata
- Rekwizyty
- linka lub sznur
Rzuty woreczkami
Dziecko rzuca woreczkami w różnych kierunkach na odległość 3-5 kroków. Można celować do obręczy, kosza albo narysowanego koła. Woreczek nie odbija się jak piłka, więc łatwo sprawdzić, gdzie wylądował.
- Wiek
- 3-4 lata
- Rekwizyty
- woreczki z grochem lub kaszą
Powódź
Dzieci swobodnie biegają po sali albo placu zabaw. Na okrzyk „powódź!” jak najszybciej wspinają się na wyznaczone podwyższenie, na przykład niską ławeczkę czy stopień. Po chwili woda opada i bieganie zaczyna się od nowa.
- Wiek
- 3-4 lata
- Liczba dzieci
- od 3
- Rekwizyty
- niskie, stabilne podwyższenia
Obręcze
Obręcze leżą na podłodze w rzędzie albo w rozsypce. Dzieci wskakują do nich obunóż, wyskakują i przeskakują z jednej do drugiej. Starsze mogą skakać na jednej nodze albo według wzoru ustalonego przez prowadzącego.
- Wiek
- 3-4 lata i starsi
- Rekwizyty
- kilka obręczy hula-hoop
Kicające zajączki z butelką
Dziecko kuca, łapie plastikową butelkę, kładzie ją sobie na karku i podskakuje jak zajączek. Butelka nie może spaść. To ćwiczenie łączy skoki z utrzymaniem równowagi przedmiotu.
- Wiek
- 5-6 lat
- Rekwizyty
- plastikowa butelka dla każdego
Butelka pod kolanem
Stojąc, dziecko unosi ugiętą nogę i przekłada butelkę pod kolanem z jednej ręki do drugiej, a potem zmienia nogę. W wersji rozszerzonej przekłada butelkę z przodu, z tyłu i nad głową. Trzeba przy tym utrzymać równowagę na jednej nodze.
- Wiek
- 5-6 lat
- Rekwizyty
- plastikowa butelka
Samochody z kierownicą
Dziecko trzyma oburącz krążek jak kierownicę i jeździ po wyznaczonym terenie, naśladując auto. Prowadzący opowiada trasę: samochody jeden za drugim wjeżdżają na most, zwalniają pod górkę, a na koniec parkują.
- Wiek
- 3-4 lata
- Liczba dzieci
- od 1
- Rekwizyty
- krążek w roli kierownicy
Jak poprowadzić tor przeszkód ze stacjami
-
Sprawdź sprzęt i miejsce
Przed zajęciami obejrzyj drabinkę, zjeżdżalnię i równoważnię, a pod zeskokiem połóż materac. Z sali usuń wszystko, o co można się potknąć.
-
Rozgrzewka z butelkami
Każde dziecko stawia swoją butelkę na podłodze i biega między butelkami w rytm tamburyna. Na umówione hasło zatrzymuje się przy swojej butelce.
-
Ćwiczenia z przyborem
W kole dzieci przekładają butelki z ręki do ręki, robią skłony w bok, czworakują między leżącymi butelkami i przeskakują dookoła nich. To przygotowuje mięśnie do trudniejszych zadań.
-
Stacja pierwsza
Dzieci po kolei wchodzą po drabince i zjeżdżają po zjeżdżalni. Dorosły stoi przy drabince i pilnuje, by wchodziło tylko jedno dziecko naraz.
-
Stacja druga
Przejście po równoważni zakończone zeskokiem na materac. Młodszym podaj rękę, starszym pozwól spróbować samodzielnie.
-
Wyciszenie
Na koniec dzieci kładą się na plecach i spokojnie oddychają albo w siadzie unoszą nogi nad leżącą butelką. Chwalcie się tym, która stacja poszła najlepiej.
Zabawy sprawnościowe a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 3-4 lata | Chodzenie po linii, przekraczanie linki, rzuty woreczkami, proste wspinanie po drabince do wysokości ramion | Tylko nietłukące się przybory i krótkie dystanse, najwyżej kilka kroków |
| 5-6 lat | Ćwiczenia z przyborem, na przykład butelką, tor przeszkód ze stacjami, równoważnia z zeskokiem | Każdą nową stację najpierw pokaż i asekuruj, zanim dziecko spróbuje samo |
| 7-9 lat | Codzienne krótkie rozgrzewki między lekcjami, gry zespołowe, biegi wahadłowe i skoki w dal z miejsca | Pomiar sprawności służy do planowania dalszych ćwiczeń, a nie do wystawiania ocen |
Co zabawy sprawnościowe dają dziecku
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego wylicza podstawowe umiejętności ruchowe, które dziecko rozwija w ruchu: koordynację, równowagę, siłę, zręczność, zwinność, szybkość, skoczność i wytrzymałość. Oczekuje też, że przedszkolak orientuje się w schemacie własnego ciała i posługuje się przedmiotami o różnej wielkości i ciężarze, wymagającymi coraz większej precyzji, a więc dokładnie tym, co ćwiczą kelnerzy z tacą czy zajączki z butelką.
W klasach 1-3 wychowanie fizyczne ma opierać się na koncepcji alfabetu ruchowego, która łączy cztery obszary: kompetencje fizyczne, motywację i pewność siebie, wiedzę o aktywności i zdrowiu oraz nawyk codziennego ruchu. Podstawowe umiejętności ruchowe są według dokumentu fundamentem, na którym dziecko buduje później bardziej złożone formy aktywności.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Drabinki i inne urządzenia do wspinania muszą być przymocowane na stałe, a sprzęt trzeba sprawdzić przed każdymi zajęciami. Tak nakazuje rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie w szkołach i placówkach.
- Przy równoważni, drabince i zeskokach stój blisko dziecka i asekuruj je, dopóki nie nabierze pewności.
- Dziecko, które zgłasza ból albo złe samopoczucie, odpoczywa zamiast ćwiczyć. Trudność zadań dostosuj do tego, co grupa potrafi dziś, a nie do najzdolniejszych.
- Nie ustawiaj dzieci w długiej kolejce do jednej przeszkody. Kilka stacji naraz sprawia, że każdy więcej się rusza, a mniej czeka.
- Unikaj głośnego porównywania wyników przy całej grupie. Lepiej porównać dziecko z nim samym sprzed tygodnia.
Najczęstsze pytania
Jakie testy sprawnościowe robią dzieci w klasach 1-3?
Nowa podstawa programowa przewiduje, że co roku między lutym a kwietniem nauczyciel przeprowadza bieg wahadłowy 10 razy po 5 metrów, 20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy według testu Eurofit, deskę na przedramionach i skok w dal z miejsca. Wyniki mają pokazać mocne i słabe strony ucznia, a nie służyć do wystawiania stopni.
Jak często uczniowie klas 1-3 powinni ćwiczyć?
Według podstawy zajęcia ruchowe odbywają się każdego dnia jako część edukacji zintegrowanej, tak często, jak to możliwe, w plenerze. Co najmniej jedna godzina wychowania fizycznego w tygodniu powinna odbyć się w sali gimnastycznej ze sprzętem sportowym.
Jak zrobić tor przeszkód w domu?
Wystarczą stolik, krzesła, linka i obręcz: pod stołem dziecko przechodzi na czworakach, krzesła omija slalomem, nad linką przechodzi, a do obręczy wskakuje. Po drodze może jeszcze naśladować kota, który raz idzie, raz biegnie, a raz wygina grzbiet.
Czy 3-latek może się wspinać po drabinkach?
Przedszkola proponują najmłodszym wchodzenie po szczebelkach do wysokości ramion i schodzenie oraz zabawy w naśladowanie na drabince, na przykład zrywanie owoców czy mycie okien. Dorosły stoi wtedy tuż obok i asekuruje.
Czym różnią się zabawy sprawnościowe od ruchowych?
Sprawnościowe stawiają konkretne zadanie: przejść, utrzymać, trafić, przeskoczyć. Zabawy z fabułą i reagowaniem na sygnał zebraliśmy w zabawach ruchowych, a ćwiczenia skupione na zgraniu rąk, nóg i wzroku w zabawach koordynacyjnych.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka