Zabawy świetlicowe dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy świetlicowe są przeznaczone dla uczniów szkoły podstawowej, zwykle od 7 lat, którzy po lekcjach czekają na rodziców w mieszanej wiekowo grupie. Najlepiej sprawdzają się krótkie gry, które nie wymagają dużo miejsca: słowne, karciane, na spostrzegawczość i proste zabawy ruchowe w kręgu. Warto przeplatać spokojne z ruchowymi i dzielić liczną grupę na mniejsze zespoły.
Świetlica to szczególne miejsce: dzieci są zmęczone po lekcjach, mają różny wiek i różne potrzeby, a sala rzadko bywa duża. Dobra zabawa musi więc dać się szybko wytłumaczyć, zmieścić między stolikami i zakończyć w dowolnym momencie, gdy po kogoś przyjdzie rodzic.
Zabawy wybraliśmy z materiałów nauczycielki konsultantki z Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli oraz z propozycji opiekunów świetlicy publicznej szkoły podstawowej. Są wśród nich gry słowne, karciane, ruchowe i ćwiczące uwagę.
Gdy po zabawach potrzeba chwili spokoju, sięgnij po zabawy wyciszające.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy świetlicowe dla dzieci
Paryski krawiec
Prowadzący udaje paryskiego krawca i pyta wybranego gracza, czym może służyć. Klient zamawia na przykład spodnie, a krawiec zasypuje go pytaniami. Odpowiadający nie może powiedzieć tak ani nie, ani się roześmiać, choć reszta stołu robi wszystko, żeby go rozbawić. Kto się pomyli, zostaje krawcem.
- Wiek
- uczniowie
- Liczba dzieci
- od 3
- Rekwizyty
- brak
Każde zwierzę, co ma pierze
Dzieci siedzą po turecku w półokręgu. Prowadzący co chwilę podnosi ręce i mówi: skowronek fruwa, sowa fruwa, a dzieci powtarzają ruch. Gdy jednak wymieni zwierzę, które nie jest ptakiem, na przykład krowę, też podnosi ręce, ale dzieci mają siedzieć bez ruchu. Kto się da złapać, daje fant.
- Wiek
- młodsi uczniowie
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- brak
Bystre oko
Wszyscy dokładnie przyglądają się sobie nawzajem, a potem jedna osoba wychodzi. Reszta zmienia coś w wyglądzie wybranego gracza: przekłada zegarek na drugą rękę, rozwiązuje sznurowadło, rozpuszcza włosy. Po powrocie zgadujący szuka, co i u kogo się zmieniło, a z każdą rundą zmian może być więcej.
- Wiek
- uczniowie
- Liczba dzieci
- od 4
- Rekwizyty
- brak
Dotknij, proszę
Osoba zaczynająca mówi jedną cechę: czerwone, okrągłe albo metalowe. Wszyscy jak najszybciej szukają w sali czegoś, co ją ma, i dotykają tego. Ostatni, który znajdzie odpowiedni przedmiot, staje na środku i podaje kolejne hasło.
- Wiek
- uczniowie
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- brak
Na rozkaz króla
Wybrany król wydaje rozkazy: na rozkaz króla wszyscy stają na jednej nodze. Poddani wykonują polecenie, a kto tego nie zrobi, odpada. Czasem jednak król podstępnie mówi: na mój rozkaz, i wtedy nie wolno się ruszyć, bo też się odpada.
- Wiek
- młodsi uczniowie
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- brak
Kto ukrył piłeczkę?
Dzieci siedzą po turecku ciasno w kole, a jedno stoi poza kołem, odwrócone plecami. Na start krąg podaje sobie małą piłeczkę, na stop osoba, która ją ma, zamyka ją w dłoniach, a wszyscy pozostali udają, że też coś chowają. Zgadujący ma wskazać, kto naprawdę ukrył piłeczkę.
- Wiek
- młodsi uczniowie
- Liczba dzieci
- od 6
- Rekwizyty
- mała piłeczka
Stara panna
Z talii odkładacie damę trefl, a starą panną zostaje dama pik. Po rozdaniu każdy wykłada pary, czyli karty tej samej wartości i koloru. Potem gracze kolejno ciągną kartę od sąsiada i wykładają nowe pary. Kto pierwszy pozbędzie się kart, wygrywa, a przegrywa ten, kto zostanie ze starą panną.
- Wiek
- uczniowie
- Liczba dzieci
- do 6
- Rekwizyty
- talia kart
Słowa ze słowa
Ktoś podaje długi wyraz, na przykład mandarynka, a wszyscy przez około 3 minuty układają z jego liter jak najwięcej nowych słów: rynna, mak, arka, dym. Przy liczeniu wykreśla się słowa, które powtórzyły się u kilku osób. W trudniejszej wersji litery bierze się z trzech wyrazów naraz i gra dłużej.
- Wiek
- starsi uczniowie
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- kartki, długopisy
- Czas
- ok. 3 minuty na rundę
Ile cukierków w słoiku?
Prowadzący wsypuje do słoika cukierki, które wcześniej po cichu policzył. Każdy uczestnik szacuje, ile ich jest, a wygrywa osoba, która poda dokładną liczbę albo będzie najbliżej. W trakcie gry można dosypywać lub odejmować cukierki i pytać ponownie.
- Wiek
- uczniowie
- Liczba dzieci
- dowolna
- Rekwizyty
- słoik, cukierki
Rysunek z zasłoniętymi oczami
Rysujący ma zawiązane oczy, a druga osoba dyktuje: na środku kartki dom z oknami, drzwiami i kominem, w prawym górnym rogu słońce, na dole trawa i trzy kwiatki, obok drzewo i kot. Na koniec zdejmujecie opaskę i podziwiacie dzieło, a śmiech jest gwarantowany.
- Wiek
- uczniowie
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- kartka, ołówek lub flamaster, opaska
Jak prowadzić gry i zabawy w świetlicy krok po kroku
-
Dobierz zabawę do grupy
Weź pod uwagę wiek dzieci, ich zainteresowania, stan zdrowia i sprawność. Liczną grupę podziel na zespoły kilku- lub kilkunastoosobowe.
-
Przygotuj rekwizyty
Wszystko, czego potrzebujesz, trzymaj pod ręką: kartki, kostki do gry, gazety, sznurek, szalik, chusteczkę. Szukanie przyborów w trakcie gry rozbija uwagę grupy.
-
Podaj zasady
Przed każdą zabawą krótko, rzeczowo i dokładnie wyjaśnij reguły. Posłuż się przykładem albo zrób małą próbę, a potem pozwól dzieciom zadać pytania.
-
Daj sygnał startu
Umówcie się na stały sygnał: komendę, klaśnięcie, gwizdek albo podniesioną rękę. Dzieci szybciej reagują, gdy sygnał jest zawsze taki sam.
-
Czuwaj nad przebiegiem
Uważnie śledź grę i wyłapuj przewinienia. Przeplataj zabawy ruchowe ze słownymi i kończ, zanim pojawi się znużenie, które widać po nagłym spadku zainteresowania.
-
Wynik i krótkie omówienie
Ogłoś wynik i rzeczowo go uzasadnij, a jeśli są nagrody, wręcz je. Na koniec zamień z dziećmi kilka zdań o tym, co się udało.
Jakie zabawy świetlicowe w jakim wieku
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 6-7 lat | Zabawy ruchowe i słowne połączone z gestem, zgadywanki, każde zwierzę, co ma pierze | Bez zabaw z pisaniem, bo wolne pisanie spowalnia grę i odbiera jej atrakcyjność |
| 8-9 lat | Na rozkaz króla, kto ukrył piłeczkę, dotknij, proszę, ile cukierków w słoiku | Nie eksponuj rywalizacji indywidualnej, bo młodsze dzieci bardzo przeżywają przegraną |
| 10-12 lat | Bystre oko, stara panna, rysunek z zasłoniętymi oczami, paryski krawiec | Tłumacz zasady dokładnie i pilnuj ich konsekwentnie |
| 13 lat i więcej | Słowa ze słowa, gry z rozbudowaną fabułą, rywalizacja zespołów | Pozwól starszym modyfikować gry i wymyślać nowe zasady |
Co dają dzieciom zabawy świetlicowe
Ustawa Prawo oświatowe w art. 105 zobowiązuje szkoły podstawowe do zapewnienia zajęć świetlicowych dzieciom, które zostają w szkole dłużej, na przykład z powodu pracy rodziców. Zajęcia te mają uwzględniać potrzeby edukacyjne i rozwojowe uczniów, a w szczególności rozwijać ich zainteresowania i zapewniać prawidłowy rozwój fizyczny.
Materiały Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli podkreślają, że gry i zabawy stymulują rozwój społeczny, emocjonalny i poznawczy: ćwiczą pamięć, koncentrację i mowę, uczą panowania nad emocjami, współpracy i zawierania kompromisów, a dzieciom nieśmiałym pomagają przełamać zażenowanie. W grupie mieszanej wiekowo są też najprostszym sposobem na zbudowanie wspólnoty.
Częste błędy w świetlicy
- Za długa zabawa. Gdy zainteresowanie gwałtownie spada, to znak znużenia i czas na zmianę gry, nawet jeśli nie wszyscy zdążyli zagrać.
- Wspólna zabawa całej świetlicy naraz. W mieszanej grupie lepiej sprawdzają się zespoły jednorodne wiekowo, a dzieci młodsze i starsze dostają inne zadania.
- Kolejne gry w tej samej formie. Materiały MSCDN radzą przeplatać gry czynnościowe ze słownymi, a spokojne z ruchowymi.
- Zabawy ruchowe między stolikami. Przed grą w rodzaju dotknij, proszę sprawdź, czy przejścia są wolne, a krzesła dosunięte.
- Odpadanie z gry bez zajęcia. Dzieci, które wypadły, mogą sędziować, liczyć punkty albo zostać królem w kolejnej rundzie.
Najczęstsze pytania
Jaka gra karciana rozrusza grupę w świetlicy?
Bonjour, madame, w którą gra się 24 kartami od dziewiątek. Na dziewiątkę trzeba zatupać, na dziesiątkę złapać się za ucho, na waleta i damę powiedzieć bonjour monsieur albo bonjour madame, na króla wstać i zasalutować, a na asa przykryć dłonią stos kart.
Jak porozmawiać w świetlicy o lękach dzieci?
Pomaga zabawa Polowanie na chochonie: każdy anonimowo pisze na kartce, czego się boi, a potem losowane kartki są odczytywane i wszyscy wymyślają sposoby na przegnanie chochonia, zarówno poważne, jak i zwariowane.
Jaka zabawa ruchowa dla dwóch drużyn zmieści się w świetlicy?
Walka węży, jeśli macie trochę wolnego miejsca. Każda drużyna tworzy węża, trzymając się w pasie, a jego głowa próbuje złapać ogon przeciwników, jednocześnie chroniąc własny.
Czym różnią się zabawy świetlicowe od domowych?
Świetlicowe projektuje się dla licznej i mieszanej wiekowo grupy, w której zabawa musi mieć jasne reguły i dać się przerwać w każdej chwili. Zabawy domowe są zwykle dla jednego lub kilkorga dzieci z dorosłym.
Jak zrobić puzzle do świetlicy bez kupowania?
Wytnij z gazet albo pocztówek ilustracje i potnij je starannie na kilka lub kilkanaście trójkątów. Takie puzzle przechowuje się w kopertach i układa, gdy ktoś ma ochotę.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka