Zabawy oddechowe dla dzieci: w co się bawić?
Krótka odpowiedź
Zabawy oddechowe najlepiej sprawdzają się u dzieci w wieku 3-8 lat i trwają zwykle kilka minut: dziecko uczy się brać wdech nosem, a wydychać powietrze ustami powoli i długo. Wystarczą słomka, kubek z wodą, piórko albo maskotka. Wspierają pracę logopedy, ale jej nie zastępują.
Kiedy przedszkolak mówi szybko, łapie powietrze w połowie zdania albo stale chodzi z otwartą buzią, rodzic zaczyna się zastanawiać, czy coś jest nie tak z jego oddychaniem. Logopedzi z poradni psychologiczno-pedagogicznych mają na to prostą odpowiedź: zabawy, w których oddech jest narzędziem, a nie przykrym ćwiczeniem.
Zebraliśmy pomysły publikowane przez poradnię, samorząd powiatowy i ośrodek doradztwa metodycznego. Każdy da się zrobić w domu, z tego, co jest w kuchni i łazience, a instrukcja krok po kroku pokazuje, jak z miski wody zrobić tor wyścigowy dla piłeczek.
Spis treści
10 pomysłów na zabawy oddechowe dla dzieci
Huśtanie misia
Dziecko leży na plecach z maskotką na brzuchu. Przy wdechu nosem brzuch i miś unoszą się do góry, przy wydechu opadają. Usta przez cały czas pozostają zamknięte, a miś huśta się spokojnie, jeśli oddech jest równy.
- Wiek
- od 3 lat
- Liczba dzieci
- 1
- Rekwizyty
- maskotka
Co tak pachnie?
Dziecko z zasłoniętymi oczami bierze powolny wdech nosem i zgaduje, co wącha. W kuchni sprawdzą się zioła, cynamon i skórka cytryny, w łazience mydło czy ulubiony płyn do kąpieli. Im wolniejszy wdech, tym łatwiej rozpoznać zapach.
- Wiek
- od 3 lat
- Rekwizyty
- zioła, cynamon, cytrusy, mydło, pasta do zębów
Wyścigi piłeczek wodnych
Do dużego pojemnika nalewacie letniej wody, a na niej kładziecie pomalowane piłeczki pingpongowe albo papierowe statki. Wygrywa ten, kto szybciej przepchnie swoją piłeczkę na drugą stronę, ale wolno ją popychać wyłącznie wydmuchiwanym powietrzem.
- Wiek
- od 4 lat
- Liczba dzieci
- od 2
- Rekwizyty
- duży pojemnik z letnią wodą, piłeczki pingpongowe
Burza w szklance
Dziecko robi głęboki wdech nosem, a potem jednym, jak najdłuższym i nieprzerwanym wydechem dmucha przez słomkę do kubka z wodą. Im dłużej bulgocze, tym groźniejsza burza. Kubek napełnia się maksymalnie do trzech czwartych, żeby woda nie wylała się na stół.
- Wiek
- od 4 lat
- Rekwizyty
- kubek z wodą do 3/4 wysokości, słomka
Przenoszenie słomką
Dziecko mocno zasysa powietrze przez słomkę, przyczepia do niej papierek albo kawałek gąbki i przenosi go do pudełka. Najlepiej sprawdzają się papierowe kółka czy zabawki zrobione własnoręcznie, a dla utrudnienia pudełko można odsunąć dalej.
- Wiek
- od 5 lat
- Rekwizyty
- słomka, skrawki papieru, kawałki gąbki, pudełko
Kolorowe obrazy
Na kartkę kapiemy rozwodnioną farbę, a dziecko rozdmuchuje ją przez rurkę w różnych kierunkach. Powstają fantazyjne drzewa, meduzy i wybuchy kolorów, a przy okazji wydech staje się coraz dłuższy i lepiej kontrolowany.
- Wiek
- od 4 lat
- Rekwizyty
- rurka szeroka lub wąska, farby, kartka
Harmonijka
Dziecko stoi w małym rozkroku z rękami na biodrach i wykonuje skłon w bok z głębokim wdechem, a druga strona ciała rozciąga się jak miech harmonii. Potem powoli się prostuje i wypuszcza powietrze. Tę samą zabawę można robić na siedząco ze splecionymi na karku dłońmi.
- Wiek
- od 5 lat
- Rekwizyty
- brak
Długie samogłoski
Na jednym wydechu dziecko wymawia samogłoskę a, o, u, e, i albo ich połączenie, na przykład ao, jak najdłużej. Dorosły mierzy czas i zapisuje rekordy, więc każda kolejna próba jest małym pojedynkiem z samym sobą.
- Wiek
- od 5 lat
- Rekwizyty
- stoper w telefonie
Dmuchamy na piórko
Dzieci poruszają się po obwodzie koła przy muzyce, każde z piórkiem w dłoni. Gdy muzyka milknie, zatrzymują się i dmuchają na swoje piórka, starając się, by jak najdłużej unosiły się w powietrzu. Potem muzyka rusza i zabawa trwa dalej.
- Wiek
- 5 lat
- Liczba dzieci
- grupa w kole
- Rekwizyty
- piórka, nagranie muzyki
Kto mruczy?
Prowadzący czyta wierszyk o kotku, a dzieci w odpowiednich momentach mruczą głoską m: cicho, równo i jak najdłużej na jednym wydechu. To ćwiczenie fonacyjne, które uczy gospodarowania powietrzem podczas wydawania dźwięku.
- Wiek
- 5 lat
- Liczba dzieci
- grupa
- Rekwizyty
- maska kota, wierszyk o kotku
Jak poprowadzić wyścigi piłeczek wodnych
-
Przewietrz pokój
Otwórz okno na kilka minut przed zabawą i ustaw pojemnik na stole, przy którym dziecko może wygodnie stanąć lub uklęknąć na krześle.
-
Przygotuj tor
Nalej do pojemnika letniej wody i, jeśli chcesz, zabarw ją farbą bezpieczną dla dzieci. Razem pomalujcie piłeczki pingpongowe albo złóżcie papierowe statki.
-
Pokaż zasadę oddechu
Zademonstruj powolny wdech nosem i długi wydech ustami skierowany na piłeczkę. Podkreśl, że rąk używać nie wolno, a piłeczkę popycha tylko powietrze.
-
Próba bez rywalizacji
Niech dziecko najpierw samo przepchnie piłeczkę przez pojemnik, bez mierzenia czasu. Zwróć uwagę, czy nabiera powietrze nosem, a nie szybko ustami.
-
Wyścig
Stańcie po przeciwnych stronach albo obok siebie i ścigajcie się, czyja piłeczka pierwsza dotrze do brzegu. Po kilku rundach zamieńcie piłeczki na lżejsze statki, które płyną inaczej.
-
Huśtawka na koniec
Zakończ zabawą w huśtawkę dla lalki: dziecko kładzie się na plecach z zabawką na brzuchu i spokojnie oddycha, a zabawka nie może spaść. To dobre wyciszenie po wyścigach.
Zabawy oddechowe a wiek dziecka
| Wiek | Co się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|
| 2-3 lata | Łapanie baniek puszczanych przez dorosłego, zdmuchiwanie świeczki z bliska, chuchanie na lusterko | Płomień wyłącznie przy dorosłym; balony i drobne elementy poza zasięgiem |
| 3-4 lata | Huśtanie misia, rozpoznawanie zapachów, dmuchanie na piórka i waciki | Dziecko łatwo nabiera powietrze ustami, przypominaj o zamkniętej buzi przy wdechu |
| 5-6 lat | Burza w szklance, wyścigi piłeczek, przenoszenie słomką, mruczenie na jednym wydechu | Krótkie serie, bo długie dmuchanie męczy |
| 7-8 lat | Harmonijka, rekordy długich samogłosek, obrazy rozdmuchiwane rurką | Rywalizacja na czas nie może zamieniać się w wstrzymywanie oddechu |
Co dziecku dają zabawy oddechowe
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Wałbrzychu wyjaśnia, że ruchy oddechowe są odruchem wrodzonym, ale oddech potrzebny do mówienia trzeba wyćwiczyć. Najczęstszy problem u dzieci to płytki, niepełny wdech i skrócony wydech, przez co dziecko oddycha częściej i robi pauzę na wdech w połowie zdania. Zabawy oddechowe mają usprawnić ruchy przepony, nauczyć ekonomicznego zużywania powietrza podczas mówienia i wydłużyć fazę wydechu.
Drugą korzyścią jest wyciszenie po dużym wysiłku fizycznym albo psychicznym. Pamiętaj jednak, że zabawy wspierają rozwój, a nie zastępują logopedy: materiał powiatu szczycieńskiego podkreśla, że dziecko nie wyrośnie samo z oddychania torem ustnym, a wczesna terapia szybko daje efekty. Pomysły na spokojne zakończenie dnia znajdziesz też na stronie zabawy wyciszające.
Bezpieczeństwo i częste błędy
- Zabawy ze świeczką prowadź zawsze przy dorosłym, na stabilnym świeczniku i z dala od włosów, firanek i papieru. Na początek wystarczy, by płomień tylko zadrżał.
- Nadmuchiwanie balonów zostaw dorosłemu albo sięgnij po baloniki z ustnikami. Amerykańska komisja CPSC ostrzega, że dzieci poniżej 8 lat mogą się udusić nienadmuchanym lub pękniętym balonem, a część wypadków zdarza się właśnie przy dmuchaniu.
- Przy zasysaniu przez słomkę używaj papierków i gąbek większych niż jej otwór, a przy bulgotaniu pilnuj, by dziecko tylko wydychało powietrze, a nie piło z kubka z farbą czy mydlinami.
- Nie wydłużaj ćwiczeń na siłę. Gdy dziecko się męczy albo zaczyna łapać powietrze ustami, zrób przerwę i wróć do zabawy później.
- Jeśli dziecko stale oddycha przez usta albo mówi na krótkich wydechach, zabawy nie wystarczą: potrzebna jest konsultacja pediatry lub logopedy.
Najczęstsze pytania
Jak często i kiedy robić z dzieckiem ćwiczenia oddechowe?
Materiał powiatu szczycieńskiego zaleca ćwiczenia systematycznie 2-3 razy dziennie przez kilka minut, w przewietrzonym pomieszczeniu, przed jedzeniem albo 2-3 godziny po posiłku.
Jak poznać, że dziecko oddycha nieprawidłowo?
Poradnia z Wałbrzycha radzi obserwować, czy dziecko ma nawyk oddychania nosem czy ustami, czy oddech jest równy i rytmiczny oraz ile trwa wdech i wydech w spoczynku i podczas mówienia. Pożądany jest tor żebrowo-brzuszny, czyli taki, w którym przy wdechu unosi się brzuch, a nie same ramiona.
Od jakiego wieku dziecko zdmuchnie świeczkę?
Według materiału powiatu szczycieńskiego wiele dzieci robi to całkiem dobrze już podczas swoich drugich urodzin, choć nie wszystkim przychodzi to łatwo. Zabawa w ciemno i jasno, czyli zdmuchiwanie kilku świeczek wieczorem, bywa dobrą motywacją do dalszych ćwiczeń.
Jakie zabawy oddechowe można robić z ruchem?
Na przykład oddychanie w stylu słonia: dziecko stoi w lekkim rozkroku, bierze głęboki wdech nosem i unosi ręce jak trąbę, a potem wydycha powietrze ustami z dźwiękiem, powoli opuszczając trąbę. Podobnie działa oddech lamparta w pozycji kota, gdzie brzuch napełnia się przy wdechu, a plecy unoszą przy wydechu.
Czym różnią się zabawy oddechowe od logopedycznych?
Oddechowe ćwiczą tor oddechowy i długość wydechu, czyli fundament płynnej mowy. Logopedyczne obejmują też sprawność języka, warg i podniebienia oraz ćwiczenie konkretnych głosek, pomysły znajdziesz na stronie zabawy logopedyczne.
Inne rodzaje zabaw dla dzieci
Sprawdź też
Obóz według wieku dziecka