Bezpieczne ferie zimowe: o czym pamiętać?

Aktualizacja: październik 2026

Krótka odpowiedź

Bezpieczne ferie zimowe da się streścić w 10 zasadach: zabawa tylko w miejscach do tego przygotowanych, żadnego wchodzenia na zamarznięte jeziora i stawy, kask na stoku, odblask po zmroku i numer 112 w pamięci. Przed wyjazdem sprawdź zimowisko w bazie wypoczynku MEN, a dziecku, które zostaje w domu, przypomnij, że nie otwiera drzwi obcym.

Dwa tygodnie bez lekcji to sanki, lodowisko, pierwsze skręty na nartach i długie popołudnia na osiedlu. To także czas, w którym dzieci częściej niż zwykle bywają bez stałej opieki dorosłych, dlatego policja, straż pożarna i ratownicy górscy co roku przypominają te same proste reguły.

Tutaj masz je zebrane razem: do rozmowy przy kolacji, na pogadankę w klasie przed feriami albo na szkolny plakat. Każda liczba i każdy przepis pochodzi z materiałów instytucji publicznych, a stan prawny został sprawdzony w październiku 2026 roku.

W 2027 roku uczniowie odpoczywają w trzech turach, między 18 stycznia a 28 lutego. Kiedy wolne zaczyna się w twoim województwie, zobaczysz w zestawieniu terminów ferii zimowych 2027.

Spis treści

10 zasad bezpiecznych ferii zimowych
Narty, snowboard i sanki: kask, Dekalog FIS i bezpieczna górka
Zamarznięte jeziora i stawy: czego nie robić i jak pomóc
Numery alarmowe na ferie: gdzie dzwonić po pomoc
Jak sprawdzić zimowisko lub obóz przed wyjazdem
Gdy dziecko zostaje w domu lub na osiedlu
Najczęstsze pytania

10 zasad bezpiecznych ferii zimowych

Lista powstała z zaleceń policji, Państwowej Straży Pożarnej, Rządowego Centrum Bezpieczeństwa i Ministerstwa Edukacji Narodowej. Młodszym dzieciom wystarczy przeczytać same tytuły, starszym dobrze jest dopowiedzieć, skąd bierze się każda reguła.

Baw się tam, gdzie jest to przygotowane

Narty, sanki i łyżwy mają swoje miejsca: stok, wyznaczoną górkę, lodowisko. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzega, że każde odstępstwo od tej reguły może skończyć się tragicznie.

Numer: 1
Dla kogo: wszyscy

Nie wchodź na zamarznięte jeziora, stawy i rzeki

Cienki, kruchy lód może załamać się pod twoim ciężarem, nawet jeśli z brzegu wygląda na gruby. Na łyżwy chodź wyłącznie na zorganizowane, nadzorowane lodowisko.

Numer: 2
Dla kogo: dzieci i dorośli

Na sanki wybieraj górkę z dala od ulicy

Policja prosi, by do zjazdów szukać miejsc oddalonych od ruchliwych ulic, skrzyżowań i ciągów komunikacyjnych. Zimą droga hamowania samochodu jest znacznie dłuższa, więc kierowca może nie zdążyć się zatrzymać.

Numer: 3
Dla kogo: saneczkarze

Na nartach i desce jedź w kasku

Kask przy upadku może uratować życie, a dla dzieci i młodszych nastolatków jest na stoku obowiązkiem zapisanym w ustawie. Dokładną granicę wieku znajdziesz w części o nartach.

Numer: 4
Dla kogo: narciarze i snowboardziści

Nie przyczepiaj sanek do samochodu

Kulig za autem, traktorem czy quadem jest na drodze publicznej zakazany, a przy większej prędkości sanki wpadają w poślizg i trafiają na kamienie albo konary. Każdy kulig, także ten w zaprzęgu, organizuje się wyłącznie pod nadzorem osoby dorosłej.

Numer: 5
Dla kogo: kierowcy i organizatorzy kuligów

Noś odblask, gdy robi się szaro

Według poradnika MEN pieszego w ciemnym ubraniu kierowca widzi nocą przy złej pogodzie z około 20 metrów, w jasnym z 50 metrów, a z elementem odblaskowym z ponad 150 metrów. Zimą zmrok zapada wcześnie, często jeszcze w drodze z górki.

Numer: 6
Dla kogo: piesi po zmroku

Ubierz się warstwowo i weź drugie rękawiczki

Ubiór z trzech warstw to bielizna odprowadzająca wilgoć, ocieplenie, na przykład polar, i okrycie chroniące przed wiatrem. Zapasowa para rękawiczek przyda się, gdy pierwsza przemoknie albo zginie. Przemoczone ubranie trzeba jak najszybciej zdjąć, osuszyć ciało i założyć suche rzeczy.

Numer: 7
Dla kogo: każdy, kto wychodzi na mróz

Powiedz dorosłym, dokąd idziesz i kiedy wrócisz

Zostaw w domu informację o miejscu zabawy i planowanej godzinie powrotu, a na dłuższy spacer zabierz naładowany telefon. Dzięki temu w razie kłopotów wiadomo, gdzie szukać.

Numer: 8
Dla kogo: dzieci wychodzące same

Nie ufaj obcym i nie otwieraj im drzwi

Nie przyjmuj od nieznajomych upominków, nie wsiadaj do ich samochodów i nie odchodź z nimi, choćby brzmieli bardzo przekonująco. Gdy jesteś sam w mieszkaniu, drzwi mają być zamknięte na klucz.

Numer: 9
Dla kogo: dzieci zostające w domu

Zapamiętaj numer 112

Wybierzesz go z każdego telefonu, gdy komuś grozi niebezpieczeństwo i potrzebna jest natychmiastowa pomoc. Jeśli jesteś świadkiem wypadku, jak najszybciej powiedz o tym osobie dorosłej i spokojnie opisz, co i gdzie się stało.

Numer: 10
Dla kogo: dzieci i dorośli

Na plakat wystarczą krótkie hasła z tytułów powyżej i wypisany dużymi cyframi numer 112.
Nauczycielu, zajęcia o zimowych zagrożeniach prowadzi także straż pożarna: w styczniu 2026 roku miała 144 salki edukacyjne i zachęcała do zapisywania się na zajęcia.

Narty, snowboard i sanki: kask, Dekalog FIS i bezpieczna górka

Jazdę w kasku reguluje ustawa z 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1154). Zgodnie z art. 29 osoba uprawiająca narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim do ukończenia 16. roku życia ma obowiązek jeździć w kasku ochronnym konstrukcyjnie do tego przeznaczonym. Policja zachęca, by zakładali go także starsi nastolatkowie i dorośli.

Ta sama ustawa wymaga od każdego narciarza i snowboardzisty poznania regulaminu ośrodka, stosowania się do znaków, szybkości dopasowanej do umiejętności, trudności trasy, pogody i natężenia ruchu oraz sprawnego sprzętu. Zabrania też jazdy w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a obsługa stoku może takiej osoby nie wpuścić albo nakazać jej opuszczenie terenu.

Na trasach całego świata obowiązuje ponadto kodeks międzynarodowej federacji narciarskiej, znany jako Dekalog FIS. W tabeli znajdziesz jego dziesięć punktów w wersji publikowanej przez ratowników GOPR, z podpowiedzią, jak przełożyć każdy z nich na język dziecka. Jeśli dopiero szukasz zorganizowanego wyjazdu na stok, zajrzyj na stronę obozy narciarskie.

Dekalog FIS: 10 zasad zachowania na stoku
Nr	Zasada	Jak to powiedzieć dziecku
1	Zachowuj się tak, by nie stwarzać niebezpieczeństwa dla innej osoby	Stok dzielisz z innymi i każdy ma z niego wrócić cały
2	Zjeżdżaj z szybkością odpowiednią do umiejętności, rodzaju i stanu trasy oraz pogody	Jedź tak, żebyś zawsze umiał skręcić albo stanąć; przy wyciągu i w tłoku zwolnij
3	Jadąc z góry, wybierz taki tor, by nie zderzyć się z osobą znajdującą się niżej	Pierwszeństwo ma ten, kto jest przed tobą, bo on cię nie widzi
4	Wyprzedzaj z prawej lub lewej strony, ale w odległości, która wyklucza potrącenie	Omijaj szerokim łukiem; za wyprzedzanie odpowiada wyprzedzający
5	Przed ruszeniem i przed wjazdem na trasę sprawdź, patrząc w górę i w dół, czy nikomu nie zagrozisz	Zanim ruszysz, spójrz w górę stoku
6	Zatrzymuj się na trasie tylko w razie absolutnej konieczności, nigdy w zwężeniach i miejscach o ograniczonej widoczności	Odpoczywaj na skraju trasy, a po upadku szybko zjedź z toru jazdy
7	Podchodź i schodź pieszo wyłącznie poboczem trasy	Pod górę idzie się bokiem, nigdy środkiem
8	Stosuj się do znaków narciarskich ustawionych na trasach	Kolor mówi o trudności: zielona bardzo łatwa, niebieska łatwa, czerwona średnio zaawansowana, czarna zaawansowana
9	W razie wypadku każdy, kto jest w pobliżu, udziela poszkodowanym pomocy	Zawołaj dorosłego lub ratownika; miejsce wypadku oznacza się skrzyżowanymi nartami wbitymi w śnieg
10	Uczestnik i świadek wypadku ma obowiązek podać swoje dane osobowe	Nie odjeżdżaj, jeśli widziałeś zderzenie; opowiedz, co się stało

Przed pierwszym zjazdem na sankach obejrzyj trasę i usuń z niej kamienie oraz gałęzie; najlepszy jest teren bez drzew i nierówności.
Policja odradza pagórki położone w pobliżu zbiorników wodnych, nie tylko te przy jezdni.
Obejrzyj same sanki: wystające śruby, gwoździe i połamane szczebelki potrafią poranić.
Zjeżdżaj na siedząco i nie wchodź na tor, kiedy inni są w trakcie zjazdu.
Śnieżki lep z miękkiego śniegu, bez lodu i kamieni, i nie rzucaj nimi w jadące samochody ani w okna.

Zamarznięte jeziora i stawy: czego nie robić i jak pomóc

Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej pisze wprost: zamarznięte stawy, jeziora i rzeki zawsze są niebezpieczne, a mimo ostrzeżeń co roku pod lodem ginie kilkanaście osób. Najpewniejszym wyborem na łyżwy pozostaje sztuczne lodowisko, choćby wylane na szkolnym boisku.

Co do grubości lodu źródła nie są zgodne. Straż pożarna podaje, że bezpieczna pokrywa ma około 10 cm, archiwalny poradnik Rządowego Centrum Bezpieczeństwa mówi o 10-12 cm jako minimum do jazdy na łyżwach, a policja radzi dzieciom nie wchodzić na dziki lód pod żadnym pozorem. Przyjmij tę ostatnią, najostrożniejszą wersję: dziecko nie zmierzy tafli, a pod śniegiem nie widać ani jej grubości, ani przerębli.

Najsłabszy lód jest na rzekach i kanałach, bo płynąca woda zamarza gorzej, oraz przy ujściach, ujęciach wody, mostach, pomostach i tuż przy brzegu. Dodatnia temperatura powietrza oznacza, że pokrywa mogła zrobić się zbyt cienka, by utrzymać człowieka.

Lód załamał się pod tobą

Staraj się zachować spokój i głośno wołaj o pomoc. Połóż się płasko na wodzie, rozłóż szeroko ręce i oszczędzaj siły; jeśli zdołasz wydostać się na taflę, do brzegu przesuwaj się na leżąco.

Lód załamał się pod kimś innym

Najpierw wezwij służby: zadzwoń pod 112 albo do straży pożarnej pod 998. Nie biegnij do tonącego, bo punktowy nacisk może skruszyć taflę także pod tobą; podczołgaj się i podaj długi szalik, grubą gałąź albo sanki.

Po wyciągnięciu z wody

Zdejmij z poszkodowanego mokre ubranie, okryj go kurtką lub płaszczem i jak najszybciej przenieś do ciepłego pomieszczenia. Przytomnej osobie można podać słodki, ciepły napój bez alkoholu; do przyjazdu ratowników sprawdzaj jej stan.

Gdy usłyszysz trzeszczenie, nie zatrzymuj się, tylko od razu zawróć w stronę brzegu i ostrzeż innych.
Dorosły, który mimo wszystko wchodzi na lód, na przykład wędkarz, nie powinien robić tego sam: straż zaleca co najmniej dwie osoby w zasięgu wzroku, gwizdek i kolce ułatwiające wydostanie się z przerębla.
W lodowatej wodzie liczą się minuty: według straży pożarnej po 3 minutach dochodzi do wyziębienia organizmu, dlatego bez zabezpieczenia nie wchodź do wody za tonącym.

Numery alarmowe na ferie: gdzie dzwonić po pomoc

Najważniejszy jest numer 112: bezpłatny, wspólny dla całej Unii Europejskiej, dostępny z telefonów stacjonarnych i komórkowych. Połączenie odbiera operator w centrum powiadamiania ratunkowego i przekazuje zgłoszenie policji, straży pożarnej lub ratownikom medycznym. Dawne numery 997, 998 i 999 nadal działają.

W górach i na stoku dzwoni się bezpośrednio do ratowników górskich. GOPR za najlepszy sposób wzywania pomocy uznaje bezpłatną aplikację Ratunek, która wysyła zgłoszenie razem z dokładną lokalizacją i numerem telefonu, dlatego dobrze jest zainstalować ją jeszcze przed wyjazdem.

Numery alarmowe i pomocowe przydatne w czasie ferii (stan z 2026 roku)
Służba	Numer	Kiedy dzwonić
Numer alarmowy (centrum powiadamiania ratunkowego)	112	Nagłe zagrożenie życia, zdrowia, mienia lub bezpieczeństwa; także wtedy, gdy nie wiesz, którą służbę wezwać
GOPR i TOPR (ratownicy górscy)	985 lub 601 100 300	Wypadek albo zaginięcie w górach, na szlaku lub na trasie narciarskiej
WOPR i MOPR (ratownicy wodni)	601 100 100	Wypadek nad wodą: nad jeziorem, rzeką lub morzem
Państwowa Straż Pożarna	998	Pożar w domu lub na zimowisku; człowiek, pod którym załamał się lód
Pogotowie ratunkowe	999	Pilna pomoc medyczna, na przykład po wyciągnięciu kogoś z lodowatej wody
Policja	997	Sytuacja wymagająca natychmiastowej interwencji policji
Pogotowie gazowe	992	Zapach gazu w mieszkaniu lub w budynku
Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży	116 111	To nie jest numer alarmowy: bezpłatna i anonimowa rozmowa o kłopotach

Dzwoniąc do GOPR lub TOPR, podaj: miejsce zdarzenia, co się stało, stan i liczbę poszkodowanych, ich wiek i płeć oraz swoje imię, nazwisko i numer zwrotny.
Nigdy nie kończ rozmowy jako pierwszy; o jej zakończeniu decyduje ratownik albo operator.
Uprzedź dziecko, że operator numeru 112 przedstawia się numerem służbowym i zadaje pytania w ustalonej kolejności, więc wystarczy spokojnie na nie odpowiadać.
Ustalcie razem, jak opisać miejsce bez adresu: przy drogach krajowych i wojewódzkich co 100 m stoją biało-czerwone słupki z numerem drogi i kilometrem.

Jak sprawdzić zimowisko lub obóz przed wyjazdem

Zimowiska, obozy i półkolonie trwające co najmniej 2 dni podlegają nadzorowi kuratora oświaty, a obiekty mogą kontrolować także straż pożarna i sanepid. Jako rodzic masz wgląd w część tych informacji i kilka prostych sposobów, żeby zweryfikować organizatora jeszcze przed podpisaniem umowy.

Gdy formalności są dopięte, zostaje pakowanie: poradnik MEN przypomina o nieprzemakalnej kurtce lub kombinezonie i nieprzemakalnych butach, a pełną listę podpowiada wpis co spakować dziecku na kolonie.

Znajdź turnus w bazie wypoczynku MEN

Wejdź na wypoczynek.men.gov.pl, podaj przedział dat i wskaż organizatora, powiat lub miejscowość albo wpisz numer zgłoszenia. Wypoczynek, którego nie ma w bazie, jest według Ministerstwa Edukacji Narodowej organizowany nielegalnie.
Zapytaj o liczbę i kwalifikacje wychowawców

Jeden wychowawca może mieć pod opieką najwyżej 20 uczestników, a gdy w grupie są dzieci do 10. roku życia, najwyżej 15. Kierownik i wychowawcy muszą być pełnoletni i niekarani, a co do zasady także mieć co najmniej średnie wykształcenie i ukończony kurs; wyjątki dotyczą między innymi nauczycieli i instruktorów harcerskich. Funkcji kierownika nie łączy się z rolą wychowawcy.
Wypełnij rzetelnie kartę kwalifikacyjną

Od czerwca 2026 r. obowiązuje nowy wzór karty (Dz. U. z 2026 r. poz. 704). Wpisz do niego uczulenia, choroby przewlekłe, dietę, leki przyjmowane na stałe wraz z dawkami oraz rok szczepień przeciw tężcowi i błonicy. Same lekarstwa, zgodnie z poradnikiem MEN, przekazuje się wychowawcy lub kierownikowi, bo niepełnoletni uczestnik nie może mieć ich przy sobie ani sam ich przyjmować.
Dopytaj o ubezpieczenie

Przy wyjeździe zagranicznym organizator ma obowiązek ubezpieczyć uczestników od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia. Przy wyjeździe krajowym zapytaj, czy polisa w ogóle jest i czy obejmuje sporty z programu, na przykład narty lub snowboard.
Ustal zasady kontaktu

Poproś o informację, kim są kierownik i wychowawcy oraz jak się z nimi porozumiewać, i uzgodnij, kiedy dziecko może korzystać z telefonu. Włóż mu do plecaka legitymację szkolną i kartkę z adresem ośrodka oraz numerami do rodziców.
Sprawdź autokar

W serwisie bezpiecznyautobus.gov.pl po wpisaniu numeru rejestracyjnego zobaczysz, czy pojazd ma aktualne badanie techniczne i polisę OC. Policja sprawdza też autokary przed wyjazdem w wyznaczonych punktach, których wykaz publikuje przed feriami; termin kontroli najlepiej zgłosić z wyprzedzeniem.

Gdy dziecko zostaje w domu lub na osiedlu

Policja przypomina, że sporo dzieci spędza ferie w miejscu zamieszkania, nie zawsze pod stałą opieką dorosłych. Zanim zostawisz dziecko samo, przejdźcie razem przez kilka sytuacji: dzwonek do drzwi, wiadomość od nieznajomego w sieci, zapach gazu, kolega z petardą.

Klucze i drzwi

Klucze od mieszkania nosi się pod ubraniem, a nie na wierzchu. Na podwórku nie opowiada się, że w domu nikogo nie ma, ani co się w nim znajduje. Drzwi nie otwiera się nikomu obcemu, także osobie podającej się za listonosza czy znajomego rodziców.

Internet

Dziecko nie podaje w sieci imienia i nazwiska, adresu, numeru telefonu ani numeru szkoły i nie ufa osobom poznanym online; o planowanym spotkaniu zawsze mówi rodzicom. Gdy coś je zaniepokoi lub wystraszy, powinno od razu zwrócić się do zaufanego dorosłego.

Fajerwerki i petardy

Straż pożarna przypomina, że zakup wyrobów pirotechnicznych przez osoby poniżej 18. roku życia jest zabroniony, a odpalać je wolno wyłącznie pod nadzorem dorosłych. Wybuch w dłoni grozi oparzeniem, utratą wzroku lub palców; petard nie używa się też w pomieszczeniach zamkniętych.

Kuchenka, żelazko, gaz

Zabawa zapałkami, kuchenką czy piecykiem gazowym może skończyć się pożarem lub wybuchem. Gdy dziecko poczuje gaz, nie włącza światła ani urządzeń elektrycznych, otwiera szeroko okna, wychodzi z budynku i zawiadamia sąsiadów oraz pogotowie gazowe.

Powieś w widocznym miejscu kartkę z numerami alarmowymi i telefonami do rodziców.
Po oparzeniu chłodź bolące miejsce strumieniem zimnej, bieżącej wody.
Straż pożarna zachęca do montowania w domach czujek dymu i tlenku węgla, bo sezon grzewczy to czas zatruć czadem.
Rodzic lub nauczyciel, którego niepokoi bezpieczeństwo dziecka, może skorzystać z bezpłatnej i anonimowej linii 800 100 100.

Najczęstsze pytania

Co grozi opiekunowi, gdy dziecko jeździ na nartach bez kasku?

Według art. 45 ust. 2 ustawy osoba, która ma obowiązek opieki lub nadzoru i dopuszcza do jazdy dziecka poniżej 16 lat bez kasku na zorganizowanym terenie narciarskim, podlega karze grzywny. W marcu 2026 r. do Sejmu wpłynął poselski projekt (druk nr 2490) znoszący limit wieku; do początku października 2026 r. nie został uchwalony.

Jak wezwać pomoc w górach, gdy telefon nie ma zasięgu?

Międzynarodowy sygnał to dźwięk lub światło nadawane sześć razy na minutę, czyli co 10 sekund, po czym następuje minuta przerwy. Potwierdzenie odbioru nadaje się trzy razy na minutę. Załodze śmigłowca potrzebę pomocy pokazuje się obiema rękami uniesionymi w kształt litery Y.

Czy pod 112 można zadzwonić z telefonu bez karty SIM?

Tak, połączenie z numerem 112 wykona każdy telefon z naładowaną baterią, także bez karty SIM. Dlatego stare aparaty nie powinny służyć dzieciom do zabawy: przypadkowe połączenia zajmują linię, a za umyślne, nieuzasadnione blokowanie numeru alarmowego grozi areszt, ograniczenie wolności albo grzywna do 1,5 tys. zł.

Ile wcześniej organizator musi zgłosić zimowisko do kuratorium?

Najpóźniej 21 dni przed rozpoczęciem, a półkolonię i wyjazd zagraniczny najpóźniej 14 dni przed. Zgłoszenia na wypoczynek zimowy przyjmowane są od 1 października. Wyjątkiem jest szkoła lub placówka organizująca wyjazd nie dłuższy niż 3 dni, która zamiast zgłoszenia zawiadamia organ prowadzący i organ nadzoru pedagogicznego.

Od ilu lat dziecko może samo iść ulicą na górkę lub lodowisko?

Prawo o ruchu drogowym (art. 43) stanowi, że dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi tylko pod opieką osoby, która ma co najmniej 10 lat. Przepis nie dotyczy strefy zamieszkania ani drogi dla pieszych.

Czy kulig za samochodem poza drogą publiczną jest dozwolony?

Zakaz ciągnięcia za pojazdem osoby na sankach wynika z art. 60 ust. 2 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Policja wyjaśnia, że obowiązuje on na drogach publicznych, a poza nimi, na przykład na drodze leśnej, taki przejazd jest dozwolony, choć w każdych warunkach niebezpieczny. Jako bezpieczniejszą formę wskazuje kulig w zaprzęgu; pojazd na płozach musi mieć wtedy dzwonki lub grzechotki.

Sprawdź też

Obóz według wieku dziecka

Zabawy dla dzieci